Anormal hücrelerin kontrolsüz çoğalması ve yayılması olarak tanımlanan kanser, ülkemizde 1970’li yıllarda sebebi bilinen ölümler arasında 4. sırada yer alırken, son yıllarda kardiyovasküler sistem hastalıklarından sonra 2. sıradaki ölüm nedenidir. Kanserin oluşumunda bir çok faktör etkili olup bu faktörler arasında şişmanlık, beslenme alışkanlıkları, sigara, alkol, fiziksel aktivite, genetik yatkınlık, çevresel nedenler ve stres gibi etmenleri bulunuyor.
Anadolu Sağlık Merkezi Beslenme ve Diyet Uzmanı Çağatay Demir, beslenme alışkanlıklarının kanser gelişimine olan etkisi ve doğru beslenme ile kanserden korunma yolları konusunda bilgi verdi.
ŞİŞMANLIK KANSER NEDENİ
Kadın ve erkeklerde görülen kanser vakalarının yüzde 35’i beslenme alışkanlıklarına bağlıyken, şişman bireylerde kanser görülme sıklığının iki kat daha fazla. Beslenme alışkanlıkları ve kilo sağlığı önemli ölçüde etkileyen faktörlerin başında gelir.
Şişman veya obez bireylerde başta meme, kolon, rahim (endometrium), özefagus (yemek borusu) ve böbrek kanserinin görülme riski ideal kilodaki bireylere kıyasla daha yüksek. Obezitenin, serviks, safra kesesi, lenfoma, yumurtalık, pankreas, tiroid ve prostat kanserlerinin de riskini arttırdığı biliniyor. Çeşitli araştırmalar, kilo kaybının, meme kanseri gibi bazı spesifik kanser türlerinin oluşma riskini azalttığı kanıtlıyor.
SEBZE MEYVE TÜKETMEK KANSERDEN KORUNMANIN EN KOLAY VE EKONOMİK YOLU
Beslenme alışkanlıklarının kanser riski üzerinde etkili olduğu bir gerçek. Yüksek kalori alımının obezite için risk faktörü oluşturup, kanser riskini artırdığı kabul ediliyor. Bunun yanında beslenmemizde yapacağımız bazı değişiklikler ile kanser riskini azaltabiliriz. Örnek olarak, sebze ve meyve ağırlıklı bir beslenme düzeni, akciğer, ağız, özefagus, mide ve kolon kanseri riskini düşürdüğü biliniyor. Meyve ve sebzlerin yapısında bulunan C vitamini, E vitamini, karotenoidler, diğer birçok fitokimyasallar gibi bir takım antioksidan maddeler, metabolizma sonucu açığa çıkan oksidan maddeleri etkisiz hale getirerek kanser gelişimini önlüyor. Oksidan maddeler ise hücre hasarına neden olarak kanser riskini artıyor. Kanserden korunmanın ve bu antioksidan maddeleri vücuda almanın en güvenli, kolay ve ucuz yolu taze sebze ve meyveleri tüketmektir.
Yüksek doymuş yağ tüketimi kanser risikini artırıyor. Yüksek yağ tüketimi, diyetle fazla kalori alınmasına yol açarak obeziteyi ve obeziteye bağlı gelişen kanser türlerini de beraberinde getiriyor. Buna karşı balıkta bulunan omega-3 yağ asidi, zeytin ve kanola yağında bulunan tekli doymamış yağ asitleri ve diğer çoklu doymamış yağ asitleri de kanser riskini azaltmaya yardımcı oluyor.
SOSİS, SUCUK VE SALAM GİBİ İŞLENMİŞ ET ÜRÜNLERİNDEN UZAK DURUN!
Sosis, sucuk, salam gibi birtakım işlenmiş et ürünlerinin de kanser oluşumunu sağlayan nitrit gibi bitakım koruyucu maddeler içeriyor. Bu gibi besinlerin yapısına renk vermesi ve tazeliğini koruması amacıyla konulan nitrit, vücutta nitrozaminlere dönüşerek hücre hasarına neden oluyor. Bu nedenle bu besinler tüketilmemeli, tüketildiği taktirde, bu besinlerin zararlı etkilerini azaltan C vitamininden zengin besinlerle alınması tavsiye ediliyor.
Besinleri pişirme, kanserden korunmak için dikkat edilmesi gereken bir başka önemli uygulamadır. Araştırmalar, yağda kızartma, ateşe yakın yapılan ızgara işlemleri gibi besinin hızlı pişmesini sağlayan pişirme yöntemlerinin, kanser riskini arttıran birtakım kimyasal maddelerin açığa çıkmasına neden olduğunu gösteriyor. Bu nedenle suda ve buharda haşlama, buğlama ve fırında pişirme yöntemleri daha az kimyasal açığa çıkmasına neden oldukları için tercih edilmesi gereken pişirme yöntemleridir.
BEDEN KİTLE İNDEKSİNİ İDEAL DEĞERLERE ÇEKEREK KANSERDEN KORUNABİLİRSİNİZ
Kilo durumunun saptanmasında yaygın olarak kullandığımız beden kitle indeksi (BKI) kilonun, boyun metre kare cinsinden oranıyla elde edilen bir değerdir. Bu değerin 18,5-24,9 arasında olması ideal kilo, 25-29,9 arasında olması kilolu, 30’un üzerinde olması obez olarak kabul edilir. BKI değerinizi 18,5-24,9 arasına çekerek ideal kiloya ulaşabilir ve kanserden korunabilirsiniz..
KANSERDEN KORUNMAK İÇİN TÜKETİLMESİ ÖNERİLEN BESİNLER
Besin çeşitliliğini sağlayın, değişik türde ve renkte besinler tüketmeniz değişik çeşitte vitamin ve minerallerden faydalanmanızı sağlayacaktır. Örneğin günde 3 porsiyon meyve tüketiyorsanız hepsinin rengi birbirinden farklı olmalı.
Günde 3 ana 3 ara olmak üzere toplam 6 öğünde beslenin.
Şeker ve tatlı tüketimi mümkün olduğunca sınırlandırın, sütlü tatlıları tercih edin
Meyve, sebze, tam tahıl ürünleri ve baklagilleri tüketerek günlük posa alımını arttırın
Günde en az 5 porsiyon taze sebze ve meyve tüketin
Kabuğu ile tüketilebilen meyve ve sebzeleri soymayın.
Düşük yağlı ve düşük kolesterollü besinler tercih edin
Yüksek kalsiyumlu besinler tüketin
Katı yağlardan uzak durun
Tuz tüketimini azaltın
Sucuk salam gibi işlenmiş et ürünlerinden uzak durun
Vücut için birçok önemli görevi olan su tüketimini arttırın
Etli sebze yemeklerinin içerisine ayrıca yağ eklemeyin, et yeterince yağ içerir
İçeriği bilinmeyen yüksek enerjili besinler tüketmeyin
Fiziksel aktivitenizi arttırmaya özen gösterin
Ağız ve diş sağlığına dikkat edin
Kesinlikle sigara içmeyin
Besinleri doğru hazırlayın ve doğru pişirin
Hızlı kilo verdiren diyetlerden kaçının
KONUYLA İLGİLİ DİĞER BAŞLIKLAR
Soğuk Havalara Özel Beslenme
Sağlıklı Abur Cubur Önerileri
Bağışıklık Sistemini Güçlendiren Besinler |
