Sağlıklı beslenme herkes için özelliklede çocuklar ya da yetişkinliğe adım atan gençler için çok gereklidir. Beslenme alışkanlıkları yaşam boyu sürdürülmektedir. Şişmanlığın veya yetersiz ve dengesiz beslenmenin temelleri çok genç yaşlarda çocuklukta atılmaktadır.
Bir bireyin ileri yaşlarında sağlıklı, ideal kilosunda olması için çok genç yaşlarında edineceği beslenme alışkanlıklarının doğru ve bilinçli olması çok önemlidir. Bu sebeple kişinin sağlıklı , dengeli beslenmesi, gelişimini sağlıklı sürdürebilmesi ideal kilosunda gelişimini tamamlaması, fiziksel ve zihinsel aktivitelerini çok iyi bir şekilde yapılabilecek kapasitede beslenmesi sağlanmış bir çocuk yetiştirebilmemiz için birinci görev ailelere ikinci görev ise okullara düşmektedir.
Ergenlik döneminde veya daha küçük yaşlarda çocukların zihinsel, fiziksel, psikolojik sağlıkları yeterli dengeli ve sağlıklı beslenme ile direkt ilgilidir. Sağlıklı beslenme daha küçük yaşlarda boy uzaması ve gelişim için ne kadar önemli ise ileri yaşlardaki ergenlikte ise şişmanlığın oluşmaması psikolojisi içinde bir o kadar önem taşımakta. Sağlıklı ve ideal kilosunda yeterli beslenen bir ergenin başarısı diğerlerinden daha fazla oluşmaktadır.
Çünkü yeterli ve sağlıklı bilinçli beslenmeye bağlı ergende ideal boy, iyi bir sağlık, iyi bir görüntü, ideal kilo ve bütün bunlara bağlı olarak iyi bir psikoloji oluşuyor. Bütün bunların birleşmesi ile de ileride hem ruhsal hem de bedenen sağlıklı ve verimli bir birey kazanmış oluyoruz. Unutmamamız gereken çocukların ya da ergen olacak gençlerimizin bedenen ve ruhsal gelişimlerinin temelini bizler atıyoruz. Dinamik, sağlıklı iyi bir psikoloji ve öz güvene sahip bir genç nesil yetiştirmenin altın kuralı yeterli ve dengeli beslenmedir.burada biz ailelere ve okullara büyük görev düşüyor.
Özet olarak sağlıklı beslenme, sağlıklı çocukluk ve verimli yetişkinlik anlamına gelir.
Gençlerin hatalı beslenme alışkanlıkları (öğün atlama, şeker, tuz ve yağ içeriği yüksek besinleri tüketmek) kalp hastalıkları, yüksek tansiyon, şişmanlığın temellerini artırıyor. Erken yaşlarda edinilen hatalı beslenme alışkanlıklarının ileriki yaşlarda değiştirilmesi de çok zor oluyor.
EN ÇOK YAPILAN HATALAR
1-) Öğünlerin atlanması ve besin alımında dengesizlik günlük alınan vitamin, mineral, protein ve enerjinin vücutta elverişli bir şekilde kullanılabilmesi için besinlerin öğünlerde dengeli bir şekilde dağıtılması gereklidir.Bu da yemeklerin 4 ila 6 öğüne paylaştırılması ile mümkün . Günümüzde okulların tam gün olması bu beslenme şeklini engellemekte. Bu konuda okullara büyük görevler düşüyor. Okulda olunan saatler içerisinde menülerin iyi planlanıp ders saatleri aralarının bu öğünlere uygun şekilde planlanması ve menülerin beslenme uzmanı eşliğinde düzenlenmesi şart.
2-) Okul yemeklerinin sevilmemesi; okul idaresinin beslenme işlerine önem vermesi gerekli. Artık bu konuda okullarımız gün geçtikçe bilinçleniyor. Menüler planlanırken öğrencilerin görüşlerine yer verilmeli. Okul kantinlerinde satılan yiyeceklerin sağlıklı olacak şekilde ayarlanması, örneğin kantinde satılan sandviçlerin besin kalitesi içeriğinin artırılması ekmeğin daha az, kepekli ekmek seçeneğinin ilavesi, peynir ve diğer proteinli yiyeceklerin artırılmış bir şekilde hazırlanması önemli.
3-) Bir taraftan ergenler şişmanlama ile karşı karşıya kalırken diğer taraf da şişmanlama korkusuna düşüp aç kalarak, çok düşük kalorili diyetlere yönelmekte sağlığımızı olumsuz yönde etkilemekte. Bu dönemde yapılan aşırı sınırlı diyetler demir eksikliğine, zihinsel performansın azalmasına, kemik yoğunluğunun tam oluşmamasına ve anoreksya, nevrozaya kadar uzanan bazı yeme bozukluklarına kadar gitmekte.
OKUL YEMEKLERİNİN İÇERİĞİ NASIL OLMALI
Okul yemeği günün ana öğünüdür. Bu nedenle yenen yemeğin iyi planlanması gereklidir.
Yeterli ve dengeli bir öğle öğününde:
* Birinci yemek: Protein yönünden zengin et, balık, tavuk, yumurtalı bir yemek veya kuru baklagil yemeklerinde seçilmeli.
* İkinci yemek: Temel enerji kaynağı karbonhidratlı yiyeceklerden seçilmeli ve seçilen karbonhidrat miktarının iyi ayarlanması gerekli porsiyon çok büyük olmamalı fazlası yarar yerine kilo yapacaktır. Bu yiyecekler bulgur, makarna, protein kalitesi artırılmış az yağlı börek, barbunya pilaki olabilir.
* Üçüncü yemek: Zengin kalsiyum kaynağı olan yoğurt, ayran, meyve ve salata olmalıdır. Her gün olmamakla birlikte haftada 2-3 defa sütlü tatlılar menüye eklenmelidir. Benim özellikle gözlemlediğim ve sıklıkla olan menü hataları. Aşırı karbonhidrat içerikli protein oranı çok düşük menülerin sunulması örneğin;
Çorba (pirinçli ) + pilav + patates püresi + salata gibi ya da
Sebze kızartma + pilav + çorba gibi hiç proteinli yiyecek içermeyen aşırı karbonhidratlı çok kalorili menülerin sunulması.
ÇOCUKLARIN SAĞLIKLI BESLENMESİYLE İLGİLİ ÖNERİLER
1-) Kahvaltı mutlaka yapın. Eğer kahvaltı yapmadan güne başlarsak baş ağrısı, konsantrasyon
eksikliği, yorgunluk, enerji düşüklüğü ile karşı karşıya kalırız ve kiloda alırız.
Sabah kahvaltısı için iyi alternatiflerimiz
* Peynir, ekmek, bal + taze sıkılmış meyve suyu
* 1 Tost + taze sıkılmış meyve suyu
* Haftada 2 defa peynirli omlet + ekmek yine taze sıkılmış meyve suyu
* Haftada 3 defa 1 bardak süt içine meyve corm flakes ve meyveli kahvaltı
2-) Günde en az 4 öğün yemek yiyin ara öğünlerde bol protein içeren sandviç ile birlikte taze sıkılmış meyve suyu veya meyve yiyebilirsiniz.
3-) Günde 2 bardak süt içmeye özen gösterin
4-) Günde 1,5-2 lt su mutlaka için
5-) Günde en az 1 öğün sebze yiyin
6-) Günde en az 2 öğün mutlaka protein içeriği yüksek menüler yiyin, et, tavuk, balık, sosis
7-) Yemekleriniz için yeterli zaman ayırın, yavaş yeme alışkanlığını şimdiden kazanın
8-) Özellikle genç kızlar kulaktan duyma gelişi güzel diyet yapmamalı daha sonra şişman olmanıza da sebep olan bu durumdan uzak durun
9-) Düzenli spor yapma alışkanlığı kazanın. Bu alışkanlığı kazanırsanız yaşantınız boyunca sizin iyi bir dostunuz olarak yanınız da olacaktır.
10-) Kahve içermemeye özen gösterin yada günde 2 fincan üstünde içmeyin
11-) Öğün aralarında şekerli yiyeceklerden tüketmekten uzak durun.
Banu Kazanç
Diyet ve Beslenme Uzmanı
www.banukazanc.com
| 
