İlk anda, bir arada bulunmaları, uyuşmaları imkânsız gibi görünen iki kelime. Bir tarafta astım, soluk darlığı yapan bir hastalık. Bitmez tükenmez öksürükler. Bir türlü çıkartılamayan salgılar. Hırıltılı solunum... İki adım atmakla nefes darlığı, çarpıntı... Uykusuz geceler... Diğer tarafta spor... egzersiz... hareket... efor... enerji... Otururken bile rahat nefes alıp veremeyen birinin koşması... futbol oynaması... yüzmesi... Olmayacak şeyler gibi görünmüyor mu?
Bilimsel araştırmalara göre, düzenli egzersiz, herkes için olduğu gibi astımlılar için de çok yararlıdır. Önemli olan, bu aktivitelerin bilinçli ve astım tam olarak kontrol altına alındıktan sonra yapılmasıdır. Astım krizinde olan ve otururken bile nefes alıp vermesi bozulmuş olan bir kişinin egzersiz veya spor yapması elbette mümkün değildir.
Uygun tedavi ile solunum fonksiyonları normale gelen astımlılar, özellikle de çocuklar ve gençler, spor yapmaya teşvik edilmelidir.
Spor yapan çocuklar, kendilerini daha iyi hissederler, özgüvenleri artar, solunumlarını daha iyi kontrol edebilirler ve daha kaliteli bir yaşam sürerler.
EN UYGUN SPOR YÜZME
Astımlılar hemen her sporu yapabilirler, ama astımlılar için en uygun olan spor yüzmedir.
Yüzme, vücuttaki bir çok kasın gelişmesini ve kuvvetlenmesini sağlar, ama en çok da göğüs kafesi çevresindeki solunum kaslarının gücünü artırır. Güçlenmiş solunum kasları ile astım krizleri daha kolay atlatılabilir. Ayrıca, yüzme havuzlarının havasının nemli ve ılık olması da önemli bir yardımcı faktördür, çünkü nemli ve ılık hava solumayı kolaylaştırır. Buna karşılık, soğuk ve kuru havada yapılacak egzersizlerin astım krizlerine neden olma ihtimalleri ise oldukça yüksektir.
Kapalı alanlardaki yüzme havuzlarının yaratabileceği tek problem, havuzların temizliği için kullanılan klor veya diğer kimyasal maddelerin bazı duyarlı astımlılarda krizlere neden olabilmesidir. Böyle durumlarda, klorlama işleminin üzerinden saatler geçtikten sonra havuza girilmeli ve gerekiyorsa yüzmeden hemen önce sprey şeklindeki nefes açıcı ilaçlar kullanılmalıdır.
Dünya rekortmeni ve Olimpiyat şampiyonu Tom Dallan’a kulak verelim: ‘Bir yarışmaya girerken astımım hiç aklıma gelmez. Kafamda sadece yüzmek vardır ve beni ilgilendiren tek şey de budur.’
Günümüzün en gözde sporları futbol ve basketboldür ve çocuklar da gençler de bu sporları çok severler. Hele de, futbolcularımız Dünya 3.’ sü ve basketbolcülerimiz de Avrupa 2.’ si olduktan sonra, bu sporlara ilgi daha da arttı.
Astımlılar için ne futbol ve ne de basketbol, ideal sporlar değildir, ama bazı kurallara dikkat ederek astımlılar da bu sporları yapabilirler. Amma velakin, kirli ve soğuk havada yapılacak her türlü egzersiz gibi, futbolun bazı sorunlar yaratabileceği unutulmamalıdır.
Futbolu çok seven, ama egzersize bağlı astımı olan hastalar için en iyisi kalede durmaktır, çünkü rakibiniz Brezilya değilse, en az eforu kaleciler sarf ederler. Böylece, hastalar hem futboldan uzak kalmamış olurlar ve hem de astım bakımından bir sorunları olmaz.
Maçtan hemen önce nefes açıcı spreylerden yararlanılabilir. Oyun sırasında hırıltı ve nefes darlığı ortaya çıkarsa, oyuna ara verilmeli ve hemen nefes açıcı spreyler kullanılmalıdır.
Oyun sırasında solunum sıkıntısı duyan hastaların tedavileri yetersiz demektir ve en kısa zamanda doktorlarına görünmeleri gerekir.
UYGUN OLMAYAN SPORLAR
Astımlılar hemen her sporu yapabilirler, dedik ama, bazı sporların astımlılar için uygun olmadığı da bilinmektedir. Bunların başında ise tüple dalgıçlık ve basınçlı hava veya oksijenle yapılan gökyüzü sporları (paraşütçülük, yamaç paraşütü...) gelir. Bir de, soğuk ve kuru havada yapılması zorunlu olan kayak, buz pateni... gibi sporlar da astımlılar için uygun değildir.
Soğuk havada spor yapmaları zorunlu olan astımlıların önce ısınma hareketleri yapmaları ve nefes açıcı spreylerden kullanmaları yararlıdır. Ağız ve burnun, soğuk havada bir maske veya benzeri başka bir şeyle kapatılmasının da kuruyucu etkisi vardır.
Prof. Dr. Ahmet Rasim Küçükusta
Göğüs Hastalıkları Uzmanı
(www.ahmetrasimkucukasta.com) | 
