Pilatesin en önemli özelliği, bedeni bütünsel olarak ele alıp, tüm egzersizleri bütünden vazgeçmeksizin uygulamasıdır. Core adı verilen gövdenin merkezini güçlü tutarak, her harekette bu bölgenin stabilize olmasını ön koşul kabul eder. Yani pilates yapan kişi, önce core stabilizasyonunu çok iyi öğrenmelidir. Pilates nefesi ise uygulamada, core stabilizasyonu ve konsantrasyon için vazgeçilmez bir araç olarak kullanılır. 

Pilates iki şekilde yapılabilir:

1-    Mat’te (egzersiz minderi) basit top, çember ve band kullanarak,
2-    Reformer, trapez, cadillac, chair, barrel” gibi özel ekipmanlar (genellikle makina olarak adlandırılır) ile.

Mat egzersizleri genellikle makinanın gölgesinde kalır. Çünkü pilates yapmak isteyen herkes makinada çalışmayı tercih eder. Oysa iyi planlanmış bir pilates çalışması için core stabilizasyonunu sağlayan temel egzersizler ve “pilates nefesi” öncelikle mat’te yeterince çalışılmalıdır. Son zamanlarda bana sıkça sorulan bir sorunu cevabı bu bilgide gizlidir. “Pilates sakatlanmalara neden olabiliyormuş, neden?” diye soranlara “core stabilizasyonu ve pilates nefesini iyi öğrenmeden pilates yapmışlardır (veya yaptırılmış)” diyorum.

Pilates egzersizi yaptıran bir eğitmeni dikkatle izlersek, çok basit gibi görünen bir egzersiz yaptırırken en az 4-5 bölge için öğrencisini uyardığını görürüz: “Karnını sıkı tut, kalçanı devirme, kürek kemiklerini aşağıda tut, nefesine dikkat et, arabayı bırakırken güçlü ol” vs... Çünkü pilates bir “fonksiyonel egzersiz”dir. Tek bir eklem hareketini değil, günlük yaşamda veya sportif aktivitede kullandığımız gibi, bir seri hareketi kullanır. Bu nedenle hareket, bir bütün üzerinde, özenle çalışılmalıdır. Bu bütünsel yaklaşım nedeniyle işlevseldir.

Bence hem bedensel hem de ruhsal sağlığın tanımı “güçlü ve esnek”tir.  Pilates güçlenme ile germeyi birlikte verir. Güçlenmeyi çoğunlukla “izometrik” adı verilen herhangi bir hareketin ortaya çıkmadığı (kasın kasılmış kalması) ve yaralanmaya neden olmayan, çok etkili bir yöntem ile uygular.

Pilates makinası kullanıldığında yaylar ile izotonik denen yöntemi de kullanır. Ancak izotonik kol veya bacak çalışmasında bile gövde kasları izometrik olarak çalışır. Bu nokta pilatesin sihirini açıklar. En ufak bir ayak egzersizinde bile Core (karın ve bel) kasları izometrik olarak çalışmak zorundadır. Pilatesin “daraltan egzersiz” olarak ünlenmesi bu nedenledir. Baskülde belirgin değişiklik olmasa bile kişinin gövdesinde birkaç haftada belirgin bir daralma görülür.

Bir kasın güçlü olduğu kadar esnek olması çok önemlidir. Pek çok spor yaralanmasının altında yatan ilk neden “güçlü ama esnek olmayan kas”tır. Her zaman bir egzersizin başında ve sonunda germe yapılmasını öneririz. Pilates dersinde baştan sona kadar germe ve güçlendirme kol kola gider. Pilatesin tedavi edici değeri bu iki kıymetli ikiliyle oluşur.

Pek çok omurga hastalığı (bel ve sırt fıtığı, skolyoz, kifoz),  duruş bozuklukları, osteoporoz, spor yaralanmaları ve ortopedik operasyonlar sonrası güçlendirme programlarında güvenilir ve etkili bir tedavi aracı olarak kullanılabilir.
Pilates programı kişiye özel yazıldığı için hareket edebilen ve akli dengesi yerinde olan herkes pilates yapabilir.

Özellikle ağır egzersizin sakıncalı olduğu; kalp ve kas hastalıkları olan, osteoporoz ve romatizmalı hastalarda kas gücünü korumak ve kazanmak için ideal bir egzersizdir. Burada önemli olan yeterli eğitim , donanım ve deneyime sahip bir eğitmendir. Pilates yapmak isteyen ve bir hastalığı olan kişinin bu hassas noktayı iyi araştırmasını öneriyorum.

Pelvik taban kaslarına yaptığı yatırım nedeniyle bu kaslar çok güçlenir. Tabular nedeniyle pek söz edilmese de, özellikle kadının seks hayatındaki başarısı ve mutluluğunu artırır. Ayrıca yaşa bağlı olarak gelişebilen stres inkontinansının (idrar kaçırma) önlenmesi ve tedavisinde çok etkilidir.

Dr. Işık AKGÖL
Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uzmanı
www.serotonin.com.tr
www.ptr-tr.com