Amerikan Hastanesi Göğüs Hastalıkları Bölümü uzmanlarından Prof. Dr. Levent Tabak ve Dr. Elif Altuğ Kolsuk; Üst solunum yolu enfeksiyonları tehlikeli mi? Zatürreenin ilk belirtileri neler? Akut bronşit tedavi edilmez ise ne olur? Grip aşısı ne zaman yapılmalı? Merak edilen pek çok soruyu yanıtladı. 

. Grip hastalığı nedir, nasıl oluşur?
Grip, influenza virüsünün neden olduğu bir solunum yolu enfeksiyonudur. 3 tip influenza virüsü olup bu virüsler; A Tipi, B Tipi ve C Tipi olarak adlandırılmaktadır. A ve B Tipi virüsleri çok şiddetli olmakla beraber; bu virüslerin yapıları sürekli değişmekte ve her yıl farklı tipleri ile belirebilmektedir. Vücudun doğal savunma sistemi, bu değişikliklere ayak uyduramadığı için grip aşısı her yıl tekrarlanmaktadır. Çok hafif olan C Tipi virüsler ise yakınmaya neden olmadığı gibi halk sağlığını tehdit eden özelliklere de sahip değildir. Yaşlılar ve kronik hastalığı olanlar ile bağışıklık sistemi zayıf kişilerde hastalık ölümcül olabilmektedir.
   
Grip belirtileri, soğuk algınlığında görülen belirtilerden daha şiddetli olup; belirtiler aniden başlamaktadır.

Erişkinlerde belirtiler; yüksek ateş, öksürük, baş, boğaz, vücut ve kas ağrısı, halsizlik

Çocuklarda belirtiler; okul çağı çocuklarındaki ve gençlerdeki yakınmalar, erişkinlerdekilere benzer ancak bebeklerde tanı koymak zordur. Çünkü belirtiler, diğer virüslerin neden olduğu enfeksiyonlar gibidir.

Hastalığın iyileşme süreci 1-2 hafta içerisinde tamamlanır. Özellikle yaşlılarda halsizlik, kuvvetsizlik gibi yakınmalar, iyileşmenin ardından da uzun süre devam edebilir.

. Grip nasıl tedavi edilir?
Etkili bir tedavi ile hastalık süresi kısaltılır ve yaşam kalitesi artırılabilir.

Rahatlatıcı tedavide parasetamol, dekonjestan, antihistaminik kullanımı, oral sıvı ve beslenme desteği, yatak istirahati gerekir.

En iyi korunma yöntemi ise grip aşısı olmaktır; en uygun uygulama zamanı ekim başı ilâ kasım ortasındadır. Grip aşısı, her yıl tekrarlanmalıdır.

. Kimler grip aşısı olmalıdır?
•    50 yaş ve üzerindekiler
•    Huzurevinde yaşayan veya kronik bakım altındaki kişiler
•    Kalp ve akciğer hastaları ile astım gibi kronik hastalığı olanlar
•    6 ay–18 yaş arasında uzun süreli aspirin tedavisi gören çocuklar
•    Kronik hastalık nedeniyle son 1 yıldır hastanede yatan veya tedavi görenler
•    HIV pozitif virüsü taşıyanlar
• Kalabalık ortamlarda yaşayan öğrenci ve askerler ile diğer meslek gruplarındakiler

. Grip hastalığının komplikasyonları nelerdir?
Hastalığın en yaygın komplikasyonu, zatürre gelişimine neden olmasıdır. Nefes darlığı ve öksürükle birlikte göğüs ağrısı görülmesi durumunda; ayrıca sarı-yeşil renkte veya kanlı bir şekilde balgam geliştiğinde, mutlaka doktora danışılmalıdır.

“ÖNLEM ALINMADIĞI TAKDİRDE ZATÜRRE ÖLÜMCÜL OLABİLİR!”
. Zatürre (pnömoni) hastalığı nasıl bir hastalıktır, nedenleri ve belirtileri nelerdir?
Akciğerdeki hava keselerinin iltihap ve sıvı ile dolması neticesinde kana oksijen ulaşamadığı için vücut hücreleri düzenli çalışamaz. Akciğerlerde ciddi bir enfeksiyona yol açması nedeniyle zatürre ölümcül sonuçlar doğurabilir.

Hastalığın nedenleri şöyle sıralanabilir; bakteriler, virüsler ve mikoplazmalar ile iltahaba sebep olan mikroplar  ya da mantar… vb. çeşitli kimyasal maddeler

Hastalığın belirtileri ise şöyle: Ani ve şiddetli ataklarla gelen kuru öksürük, ateş ve titreme, bulantı ve kusma, halsizlik.

. Hastalığın tedavi yöntemleri nelerdir?
Genç, bağışıklık sistemi güçlü kişiler ile erken tanı konulan vakalarda ayrıca enfeksiyonun lokal olduğu kişilerde tedaviye yanıt alınmaktadır. Doktorun önerisiyle uygun antibiyotik belirlenerek; hastalığın seyrine göre kullanılmaktadır.

İyi bir terleme ve gereken durumlarda oksijen alımı ile destek tedavisi sağlanır. Yakınmalar, 7 ilâ 10 gün içerisinde azalsa da tamamen iyileşme sağlanması haftalar sürebilir. Hastalığın tekrarını önlemek için yeterli sürede istirahat gerekmektedir.

“AKUT BRONŞİT TEDAVİ EDİLMEZSE ZATÜRRE OLUŞABİLİR"
. Akut bronşit hastalığının nedenleri ve belirtileri neler olabiliyor?
Bronşit, bronş adı verilen hava yolarında salgı artması ve diğer değişimlikler ile ortaya çıkan inflamasyondur. En sık rastlanan tipleri, akut ve kronik bronşittir. Akut bronşit hava yollarının salgı zarlarının yangısıdır.

Akut bronşit çoğunlukla bakteriler ve/veya virüslere bağlı olarak ortaya çıkmaktadır. Genellikle günlük aktiviteleri kısıtlamayacak şekilde hafif seyreder ve tamamen geçer. Akut bronşit üst solunum yollarının viral enfeksiyonlarından ya da soğuk algınlığından sonra ortaya çıkar. Kronik sinüzit ve/veya alerjisi olan hastalarda da görülmekte olup; hastalığın ardından zatürre gelişebilir.

Hastalığın belirtileri ise şöyle sıralanabilir; burun akıntısı, fenalık hissi, titreme, hafif ataş, kas ağrısı, boğaz ağrısı, kuru öksürük, balgam çıkarma.

. Akut bronşit hastalığının tanısı için hangi tetkikler yapılmalı?
Akut bronşit tanısı, hastalığın öyküsünün alınması ve fizik muayene ile koyulmaktadır ancak tanıyı kesinleştirmek için aşağıdaki tetkikler de gerekebilir:
•    Akciğer grafisi
•    Kan tahlilleri
•    Kandaki oksijen miktarının ölçülmesi
•    Burun/boğaz salgısından kültür
•    Akciğer fonksiyon testleri

. Hastalığın tedavisinde hangi yöntemler uygulanıyor?
Tedavi; hastanın yaşı, genel sağlık durumu, tıbbi geçmişi, ilaçlara karşı toleransı ile hastalığın diğer hastalıklar üzerine oluşabilecek etkisi göz önünde bulundurularak düzenlenmektedir. Akut bronşit çoğunlukla virüs enfeksiyonlarına bağlı oluştuğundan, antibiyotik tedavisi genellikle gereksiz olup; destek tedavisi yeterlidir.
•    Ateş düşürücüler
•    Ağrı kesiciler
•    Öksürük şurupları
•    Sıvı alımının artması

SİNÜZİT BAŞ AĞRISINA NEDEN OLABİLİR
. Sinüzit hastalığı nedir, belirtileri neler olabiliyor?
Kafatasının daha çok ön bölümüne bulunan içi hava dolu boşluklar olan sinüslerin görevlerini normal olarak yerine getirebilmesi için kanalların açık, salgı yapısının normal ve bunları taşıyan tüylü hücrelerin de sağlıklı olması gerekmektedir. Sinüslerden biri, birkaçı ya da hepsinin iltihaplanması durumunda da sinüzit oluşmaktadır.

Hastalığın belirtileri şöyle sıralanabilir; yüzde ağrı, burun tıkanıklığı, iltihaplı akıntı, koku alma bozukluğu, ağız kokusu, dişlerde ağrı, öksürük, ateş ve halsizlik. Bu belirtilerin hepsi ile her zaman karşılaşılmayabilir.

. Sinüziti diğer hastalıklardan ayıran belirtiler nelerdir?
Sinüzit nadir olarak bronşit ile bir arada görünebilir. Hastalar, burun ve sinüslerdeki dolgunluk ve tıkanıklıkta olduğu gibi baş ağrısını da sinüzit olarak yorumlayabilmektedir. Günlük yaşamda karşılaşılan baş ağrılarının aslında küçük bir kısmını sinüzitler oluşturmaktadır. Sinüzite bağlı baş ağrıları, tipik olarak soğuk algılığı ile burun tıkanıklığının arkasından gelmektedir. Sinüzitte daha çok alın, göz çevresi ve yüzde ağrı oluşmakta ve ağrı yere eğilmekle birlikte artmaktadır. Sinüzitte, migrende olduğu gibi bulantı oluşmamakta ve ağrı krizler halinde gelmemektedir.

Sinüzitte burun akıntısı, hem yapışkan hem de iltihap nedeniyle sarımsı yeşil renkte olabilir. Alerjik burun hastalıklarında ise akıntı, bol miktarda ve su gibidir. Sinüzit nadiren komşu olduğu göz ve beyinde enfeksiyonlara neden olabilir.

. Sinüzit hastalığının nedenleri nelerdir?
Koruyucu mekanizmaların bozulması sonucu sinüzit oluşmaktadır. Bu mekanizmaların en önemlisi tüylü hücrelerin yaptığı temizliktir. Hücrelerin çalışması daha çok soğuk algınlığı denilen virüslerle bulaşan hastalıklar sırasında bozulmakta; bu esnada ayrıca sinüslerin içini döşeyen örtü de kalınlaşmaktadır.

Bu durum, sinüslerin burunla bağlantısını sağlayan kanalların tıkanmasına yol açmaktadır. Tıkanıklığın ardından bakteriler sinüs içerisinde çoğalarak, sinüzite neden olmaktadır. Her zaman bakteriler ile oluşmayan hastalığa, virüsler ve mantarlar da neden olabilmektedir.

Sinüzitin sık görüldüğü durumlar: Sıklıkla soğuk algılığı geçirenlerde, polipleri olanlarda, sigara kullananlarda, alerjisi olanlarda, salgı yapısı çok yapışkan olanlarda, septumlarda (Burun orta bölmesinin, sinüs kanallarının olduğu yerlerde çıkıntı yapması), hava kirliliğinde 

Soğuk algınlığı bulguları olmayan tek taraflı sinüzitlerin, diş hastalıkları ile diş çekiminden kaynaklanma olasılığını akla getirmektedir. Basit bir soğuk algınlığında görülen şikâyetler ortalama 1 hafta sürmektedir. Bu süreden sonra devam eden şikâyetler, doktora başvurmayı ve sinüzit tedavisini gerektirmektedir.

. Sinüzit tanısı için hangi tetkiklerin yapılması gerekir?
Özel durumlarda sinüs kanallarından gelen akıntı, bakteri araştırması için laboratuvara gönderilebilir. Şikâyetlerin 2 ay kadar devam etmesi veya sık sık tekrarlanması durumunda ise kronik sinüzit söz konusudur. Bu durumda sinüslerin yapısını ve hastalık nedenlerini ayrıntılı olarak görebilmek için bilgisayarlı tomografi tetkiki yaptırılmalıdır.

. Hastalığın tedavi seçenekleri neler olabiliyor?
Sinüzit tedavisinde; sinüslerin havalanmasını kolaylaştıran dekonjestanlar (tablet, süspansiyon ve burun damlası şeklinde) ile antibiyotikler kullanılmaktadır. Eğer belirlenen durumun ilaçlarla tedavisi mümkün olmayacaksa; cerrahi tedavi önerilmektedir. Son zamanlarda yaygın olarak kullanılan Fnksiyonel Endoskopik Sinüs Cerrahisi (FESS), kronik sinüzitlerin tedavisinde eskiye oranla daha başarılı sonuçlar elde edilmektedir.

KONUYLA İLGİLİ DİĞER BAŞLIKLAR

Kimler Grip Aşısı Olmalı?

Grip Hastalığı Tehlikeli Midir?