Uzun yıllar önce insanlığın korkulu rüyası olan verem hastalığının görülme sıklığı, AIDS vakalarının artışı ve göçlerin yoğunlaşmasıyla yeniden artışa geçti.

Anadolu Sağlık Merkezi’nden Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Hişam Alahdab, 1-7 Ocak Verem Haftası nedeniyle, bu tehlikeli hastalık hakkında bilgi verdi.

Verem nedir?
Verem, ( Tüberküloz) Mycobacterium tuberculosis isimli tüberküloz mikrobu tarafından oluşan bir hastalıktır. Vücudun herhangi bir organını  tutabilmesine rağmen, en çok akciğerlerde görülür. Uygun ve doğru tedavi ile tamamen iyileşme sağlanabilen bir hastalık olmasına karşın, tedavisiz veya yetersiz tedavi durumlarında öldürücü olabilir. Verem mikrobu, hastalığı akciğerinde veya havayollarında aktif olarak taşıyan ve tedavi altında olmayan hastalardan hava yolları ile bulaşır. (öksürme, hapşırma, konuşma vs.). Kısa süreli temaslarda bulaşma ihtimali düşüktür. Aktif hastalığı olan hastalarla uzun süre birlikte yaşayan insanlara bulaşır. Hastalık; çatal, bıçak, kaşık, tabak ve bardak gibi nesnelerden bulaşmaz.

Verem, dünya çapında ciddi bir halk sağlığı sorunudur. Dünyada yılda yaklaşık 8.4 milyon insan bu hastalığa yakalanıp, yaklaşık 2 milyonu ölmektedir. Son yıllarda özellikle gelişmiş ülkelerde AIDS hastalığın yayılması ve göç hareketinin yoğunlaşmasıyla birlikte, verem hastalığı ciddi bir artış göstermiştir.

Türkiye’deki durum nedir?
Türkiye’de, yirminci yüzyılın başında ciddi ölümlere neden olmakla birlikte, yüzyılın sonlarına doğru vereme karşı yapılan savaş bu durumu değiştirmiştir. Verem savaş derneği verilerine göre, Türkiye’de 10 ila 20 milyon kişinin tüberküloz mikrobu taşıdığı (enfekte olduğu) tahmin edilmektedir. Bu insanların yüzde 5 ila 10’unun, hayatlarının bir döneminde verem hastası olmaları beklenmektedir. Türkiye verem savaş dispanserleri kayıtlarına göre 2000 yılında  18.000 civarında tüberküloz hastası tespit edilmiştir. Kayıt altına alınamayan hastalar da düşünüldüğünde bu rakamın daha büyük olduğu tahmin edilmektedir.
 
Tüberküloz mikrobunu kapan insanlar, bu mikrobu vücutlarındaki bağışıklık sistemi tarafından uygulanan yöntemlerle hapis ederler ve bu insanların yüzde 5 ila onu hayatları boyunca verem hastası olur. Hastalığın ortaya çıkmasını kolaylaştıran en önemli etken bağışıklık sistemini zayıflatan her hangi bir durum veya hastalık olmasıdır. 

Veremin belirtileri neler?
Enfekte (mikrobu kapan) olup hasta olmayan insanlar PPD cilt testi ile tespit edilir. Verem hastası olanlarda, akciğer tüberkülozu varsa, balgamda tüberküloz basilinin tespitiyle tanı konur. Hastalık şüphesi uyandıran yakınmalar: uzun süren öksürük ve balgam çıkarma, kan tükürme, göğüste ağrı, ateş, gece terlemesi, kilo kaybı, halsizlik ve iştahsızlıktır.

Verem hastalığının tedavisi çoklu ilaçla ve en az 6 ay boyunca yapılır. Hastaların bulaştırıcılığı tedavinin 2. veya 3. haftasında belirgin düzeyde azalır. Verem hastaları için özel bir diyet veya beslenme programı gerekmemektedir, ama düzgün ve dengeli beslenme her hastalıkta olduğu gibi önem taşımaktadır. Veremden korunmanın en önemli yolu toplumda hasta olanları tedavi ederek toplumsal korunmadır. Türkiye’de bebeklere rutin uygulanan BCG aşısı özellikle bebeklerde tüberkülozun ağır formlarından korur, erişkinlerde koruyucu etkisinden bahsetmek zordur. Bu aşı sadece çocukluk çağında uygulanmaktadır. Hasta olanlarla birlikte yaşayan insanların özel maskeler kullanmalı ve mutlaka hastalık taramasından geçmeli ve uzmanlar tarafından gerekli görülürse koruyucu ilaç  kullanmalıdır.

Tüberküloz, tedavi edilmezse ölümcül olabilen bir hastalıktır. Tedavisi uzman merkezler tarafından yapılması mümkün ve kolaydır. Tedavi yüz güldürücü sonuçlar verir. Veremde erken teşhis, doğru tedavi ve hasta uyumu hayat kurtarır.

Kaynak: Anadolu Sağlık Merkezi web sitesi
(www.anadolusaglik.org)