Çocukluk çağında en sık karşılaşılan hastalıkların başında gelen ve tedavi edilmediği takdirde ileriki dönemlerde telafisi olmayan zihinsel problemlere kadar gidebilen demir eksikliğine bağlı kansızlığı doğru beslenmeyle yenebilirsiniz.

Medical Park Göztepe Hastane Kompleksi`nden Yenidoğan Yoğun Bakım Sorumlusu ve Çocuk Hastalıkları Uzmanı Dr.Yeşim Coşkun, “Çocukken demir eksikliğine bağlı kansızlığı olan ancak tedavisi yapılmamış çocuklarda daha sonra zeka düzeyinde düşüklük, öğrenme yeteneğinde ve algılamada azalmayla birlikte derslerde başarısızlık ortaya çıkmaktadır. Bu nedenle demir eksikliğine bağlı kansızlık mutlaka tedavi edilmelidir” dedi.

“DEMİR EKSİKLİĞİ TÜM ORGANLARI ETKİLER"
“Vücudumuzdaki birçok fonksiyonun yerine getirilmesinde rol oynadığından demirin eksikliği tüm organları etkiler” diyerek sözlerine başlayan Dr.Yeşim Coşkun, “Demir eksikliğine bağlı olarak ortaya çıkan kansızlık çocuklarda en sık rastlanan kansızlık türüdür. Demir eksikliğinin en önemli nedeni vücudun ihtiyacı olandan daha az demirin gıdalarla alınmasıdır. İkinci en sık nedeni ise büyümenin hızlı olduğu dönemlerde demir ihtiyacının artmış olmasıdır. Diğer demir eksikliğine bağlı kansızlık nedenleri ise kan kaybı ve demirin bağırsaklardan emilememesidir. Demirin gıdalarla alımının azlığına ya da demir ihtiyacının fazla olmasına bağlı olarak ortaya çıkabileceği gibi başka bir takım hastalıkların seyri sırasında da demir eksikliğine rastlanabilir. Demir eksikliğine bağlı kansızlık çocuklarda ek gıdalara başlanılan 6-24. aylarda ve büyümenin hızlı olduğu ergenlik döneminde daha fazla görülür.  Demir eksikliğine bağlı kansızlık zamanında doğan bebeklerde genellikle 4. ayında, prematüre bebeklerde 2. ayında başlamasına rağmen genellikle bebekler 9 aylık olana kadar belirti vermeyebilir” diye konuştu.

“SOLUK YÜZ ÖNEMLİ BİR BULGUDUR”
Dr.Yeşim Coşkun, demir eksikliğine bağlı kansızlığın yavaş geliştiği durumlarda hiçbir bulgu olmazken kansızlık belirginleşmeye başladığında bebeklerde özellikle iştahsızlık, kilo alamama, solukluk ve huzursuzluk, daha büyük çocuklarda ise halsizlik, yorgunluk, çarpıntı, egzersiz performansında azalma ve toprak, cam, kül ya da buz yeme gibi bulgular ortaya çıkmaya başladığını söyledi. Dr.Coşkun, şöyle devam etti:” Çocukluk döneminde ortaya çıkan ve tedavi edilmemiş demir eksikliğine bağlı kansızlığın en önemli sonucu sonraki dönemlerde eksiklik saptanıp giderilse bile telafisi olmayan hatta erişkin yaşama yansıyacak zihinsel fonksiyonlarda geri dönüşümsüz bozulmadır. Yani çocukken demir eksikliğine bağlı kansızlığı olan ancak tedavisi yapılmamış çocuklarda bu durum daha sonra zeka düzeyinde düşüklüğe, öğrenme yeteneğinde azalmaya, algılamada azalmaya ve derslerde başarısızlığa neden olur. Ayrıca bazı çocuklarda ağlamayla başlayan ardından morarma, kasılma, tepki vermeme şeklinde devam eden nefes tutma nöbetlerinin bir nedeninin de demir eksikliği olduğu kanıtlanmıştır. Demir eksikliğinin vücuttaki organlara olan olumsuz etkisinin yanı sıra çocuklarda bağışıklık sistemini bozarak sık enfeksiyona yakalanmaya neden olduğu da bilinmektedir.  Demir eksikliğine bağlı kansızlığı olan çocukların tanısını koymada solukluk önemli bir bulgudur. Solukluk özellikle göz kapaklarının içine, avuç içlerine, tırnak yatağına, kulak kepçesine ve ağız mukozasına bakarak anlaşılır.”

“TEDAVİYE BİR AN ÖNCE BAŞLANMALIDIR”
Demir eksikliğine bağlı kansızlığın tanısı konulduktan sonra bir an önce tedavisine başlanması gerektiğini söyleyen Dr.Yeşim Coşkun, “Tedavide öncelikle çocuğun yaşına ve kilosuna uygun olarak demir içeren damla, şurup ya da kapsül kullanılır. Kullanılan demir ilacı mutlaka aç karnına , yemeklerden en az yarım saat önce ve günde 2-3 dozda kullanılmalıdır. İlacın portakal suyu gibi C vitamini içeren sıvı ile verilmesi demirin barsaklarda emilimini artırarak daha etkili bir tedavi uygulanmasına olanak sağlar. Beraberinde tüketilen çay, süt ya da kepekli gıdalar ise demirin emilimini bozar. Demir tedavisine başlandıktan 24 saat sonra tedavinin etkisi başlar. Uygulanılan demir tedavisinde beklenilen asıl etki 1 ay sonra hemoglobin değerinin 1 gr/dl’nin üzerine çıkmasıdır. Eğer bu cevap ortaya çıkmış ise tedaviye aynen devam edilir ve vücuttaki demir depolarının dolması için en az 3 ay demir ilacı kullanılır” dedi.

“EK GIDAYA GEÇİLDİĞİNDE DEMİR AĞIRLIKLI BBESLENME ÖNEM VERİLMELİDİR”
Demir eksikliğine bağlı kansızlığı tedavi etmektense demir eksikliğinin gelişmesinin önlenmesi daha uygun bir yaklaşım olduğunu ifade eden Dr.Coşkun, “Bu nedenle özellikle prematüre ve düşük doğum tartılı bebeklerde gelişebilecek demir eksikliği için 2. ayda demir içeren damlalar kullanılmaya başlanmalıdır. Zamanında ve normal kiloda doğmuş bebeklerde 4. ayda demir damlaları başlanmaktadır. Çocuklarda demir eksikliği en sık ek gıdalara geçilen dönemde başladığından, 6. aydan sonra ek gıdaya geçildiğinde çocuğa demir içeren gıdalar verilmelidir. İnek sütü ve keçi sütünde demir miktarı az ve mevcut demirin de vücuttaki emilimi yetersiz olduğundan 1 yaşından önce kesinlikle çocuğa süt verilmemelidir. Bir yaşından sonra ise çocuğun günlük süt tüketimi 500 ml veya 2 bardağı geçmemelidir. Çocuğun beslenmesine dikkat edilir ve demir içeren gıdalar tüketilirse demir eksikliğinin önüne geçilebilinir” diye konuştu.

"DEMİRDEN YÜKSEK YİYECEKLER"
En çok demir içeren gıdalar karaciğer, kırmızı et, balık, yumurta, kuru baklagiller, pekmez, tahin, kuru üzümdür. Karaciğer vücutta zararlı bir takım maddelerin biriktiği organ olduğundan çocuklarda fazla tüketimi uygun değildir. Kırmızı et ve balık tüketilmesi daha uygun olan besinlerdir. Kuru fasülye ve nohut gibi kuru baklagillerin pişirilmeden önce suda bekletilmesi demirin barsaklardan emilimine engel olan bazı zararlı maddelerden arındırılmasını sağlar. İster üzüm ister dut pekmezi olsun her iki pekmez de demirden oldukça zengindir ve çocukların özellikle kahvaltıda olmak üzere gün içinde tüketmesi uygundur.

KONUYLA İLGİLİ DİĞER BAŞLIKLAR

Bebeklerde Demir Eksikliği

Demir Eksikliği Anemisi