Beyin kanamaları sadece baş ağrılarıyla kendini gösterdiği gibi bazen de güçsüzlük, nöbet, şuur bulanıklığı gibi belirtilerle ortaya çıkıyor.

Kanamanın beynin farklı yerlerinde olabildiğini belirten Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Nöroşirurji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Yaşar Kaynar, beyin kanamasının belirtileri, kanamanın hangi bölgelerde olduğu, beyin kanaması geçiren kişilerde teşhis ve tedavi yöntemlerini anlattı.

. Beyin kanaması nedir? Beynin hangi bölümünde kanamalar olabilir?
"Beyin kanamalarına pek çok sınıflama yapabiliriz ama kabaca travmaya bağlı olanlar ve bir de kendi halinde olanlar diye ayırabiliriz. Spontan olanlar yani kendiliğinden olanlar hipertansiyona bağlı gelişebilirler, damarsal bozukluklara bağlı yani baloncuğa, damar yumağına, kavernom dediğimiz bir rahatsızlığa bağlı gelişebilirler. Bunun yanı sıra kan sulandırıcı ilaç kullananlarda, tümöre benzer bazı hastalıklarla buna bağlı kanamalar olabilir."

. Kanama daha çok beynin hangi bölgesinde oluyor?
"Yerleşim yerine göre ayırabiliriz. Beyin zarının dışında olanlar yani epidural kanamalar; bunlar daha çok travmayla birlikte gördüklerimizdir. Zarın iç tarafında subdural bir de beynin kendi dokusu içinde, başka yapılara bağlı kanamalar vardır.

Subdural kanama daha çok yaşlılarda ve travmaya bağlı olarak oluşur. Beyin dokusu içinde olan kanamalar hipertansiyona bağlı özellikle de kontrolsüz, farkına varılmayan hipertansiyonlarda olabilir.

Baloncuk beyin cerrahisi pratiğinde sık rastladığımız ve acil müdahale etmemizi gerektiren bir hastalık grubudur."

. Beyin kanaması olan bir kişide ne tür belirtiler ortaya çıkar?
"Sadece baş ağrısı olabileceği gibi yerleştiği yere göre güçsüzlük, nöbet, şuur bulanıklığı gibi çok değişik klinik tabloyla karşımıza gelebilir. Anevrizmaya bağlı kanamalarda insanlar şuuru açık bir şekilde hastaneye geliyorsa kanama sonrası o güne kadar yaşadığı en şiddetli baş ağrısı şeklinde tarif ederler. Böyle bir hastalık grubunda teşhise yönelik, klinik bulguyla ense sertliği ve şiddetli baş ağrısı, tomografi yol gösterici oluyor.

Tomografiyle kanamanın yerine göre tansiyona mı bağlı yoksa baloncuk kanaması mı yoksa anevrizma kanaması mı bizi ön tanıya yaklaştırıyor. Kesin tanı için anjiyografiler bize yol gösteriyor. Anjiyografiyle damar yumağını, baloncuğu ayırt edebiliriz."

. Anjiyografiyi nasıl yapıyorsunuz?
"Radyoloji ekibi yapıyor. Anjiyografi kasıktan yapılır kalp anjiyosu gibi beyine giden damarların içine mikro kateterler ile girilip ilaç verilir. Onun filmleri çekiliyor ve nerede bir patoloji varsa yakalama imkanımız oluyor."

. Baş ağrısı toplumda çok yaygın, zaman zaman herkes şiddetli baş ağrısı yaşayabilir. Beyin kanamasından kaynaklanan baş ağrısının özelliği nedir? Hastalar baş ağrılarını nasıl tanımlıyor?
"Migren var, gerilim türü baş ağrısı var. Çok baş ağrısı var ama bizi ilgilendiren kanamaya bağlı baş ağrılarında tipik olarak bugüne kadar yaşanan en şiddetli baş ağrısı olarak tanımlanıyor. Bir şey patlamış hissi olabiliyor, bazıları da kanamayı yaşayıp şuur kaybıyla geliyor. Şiddetli ağrı yaşamışsa biz kanama var mı diye şüpheleniyoruz onun için bilgisayarlı beyin tomografisi alıyoruz. Kanamanın erken günlerinde yani ilk birkaç gün içinde tespit etmek mümkün.

Çok az sızıntı olursa filmde bir şey göremeyebiliyoruz. Klinik şikayetler bizi o şüpheye devam ettiriyorsa o zaman hastanın belinden su alınıyor, beyin omurilik sıvısı, lomber fonksiyon deniyor. Lomber fonksiyonda kanama varsa o zaman beyin kanaması veya subaraknoid kanama teşhisi koyuyoruz. O zaman tomografide bir şey görmediğimiz halde kanamadan şüphelendiğimiz için ve bu durum o fonksiyonu desteklediği için hasta anjiyografiye gidiyor. Anjiyografide de kanamanın sebebini ortaya koyuyoruz."

. Beyin omurilik sıvısı alma bu pek çok kişiyi ve hasta yakınını tedirgin eden bir şey. Nasıl yapıyorsunuz? Ameliyathane şartlarında mı, hastalar bayıltılıyorlar mı?
"Öncelikle gelen hastanın beyninin içinde bir tümör, yer kaplayan bir lezyon, büyük bir hematom olmadığına emin olmamız gerekiyor çünkü eğer varsa fonksiyon yapıldığında hastanın hayatı riske atılmış olur. Eğer tomografi çekip de herhangi bir hadiseyle karşılaşmamışsak subdural kanamadan şüpheleniyoruz bazen de menenjit için yapılıyor.
Steril şartlarda lokal anestezi altında ve çok kısa sürede yapılıyor. Büyük bir sıkıntısı yok ama gerekliyse yapılmalı."

. Tedavisini olan, ilaçlarını düzenli kullanan bir hipertansiyon hastasının kilosu da kontrol altındaysa beyin kanaması riskinden söz edilebilir mi?
"Yüksek tansiyon kontrol altına alınmazsa uzun zaman devam ederse, damar duvarını bozuyor. Damar duvarındaki bozukluklar ilerde oranın çatlamasına ve kanamaya yol açıyor. Hipertansiyon şöyle bir şeye de yol açıyor; baloncuğu varsa daha çabuk kanatabiliyor çünkü baloncuğu kanatan şey damar içi basıncın yüksekliği.

Bunun yanı sıra tansiyon yüksekliği uzun süre devam ederse anevrizma baloncuk oluşumuna da yol açıyor. Çünkü damarın ikiye ayrıldığı yerde kanın çarptığını düşünün bir kan akımı geliyor ayrıldığı yerlerde kan akımının basıncı daha yüksek, çarptığı için o yerlerde baloncuk oluşumuna yol açabiliyor. Yani tansiyon yüksekliği hem baloncuğa yol açabilir hem de baloncuk oluşumunda bir etkendir."

. Anevrizma kimlerde oluyor?
"Daha çok orta yaş grubunda rastlanıyor ama çocuklarda da görülebiliyor. Bazı genetik hastalığı olanlarda, bağ dokusu hastalıklarında marfan gibi bazı hastalıklarda daha fazla görülebiliyor bunlar dışında en fazla rastladığımız kişiler, tansiyon yüksekliğini kontrol etmemiş kişilerdir."

. Her anevrizma müdahale gerektirir mi?
"Boyutları önemlidir, mesela 2-3 milimetrelik bir anevrizmada takip edebiliyoruz. 5-6 milimetrenin üzerindeyse mutlaka tedavi etmek gerekiyor. Ne zaman kanayacağını bilmiyoruz bazı anevrizmalar var yıllarca belki de kişinin ömrünün sonuna kadar kanamayacak bunu ayırt edemeyiz. Anevrizmaların 3-5 santimetre boyutlara ulaşanları da var, çok büyüyenlerin damar duvarı daha kalın, dışarı kanamıyor ama yavaş yavaş büyüyor ve beyinde kitle gibi bir etki yapıyor."

. Anevrizması olan bir hastada tedavi seçenekleri nelerdir?
"Kanadıktan sonra mutlaka bir tedavi uygulamak gerekiyor. Kanamamış anevrizmalarda da tedavi kararı verdikten sonra elimizde iki seçenek oluyor. Birisi transkranial dediğimiz cerrahi yol, anevrizmayı bulup onun boynunu normal dolaşımın dışında tutacak şekilde kliplemektir.

İkinci yol ise endovasküler yol dediğimiz anjiyo yapılır gibi kasıktan girilerek oradaki baloncuğun içine tel ya da stent yerleştirmek gibi bir yöntemdir. Bunu dünyada girişimsel nöroradyoloji yapıyor, bunu yapanlar bizde radyologlar ama beyin cerrahları da bu işi yapabiliyorlar."

. Kafa travmasına bağlı beyin kanaması hemen ortaya çıkar mı?
"Çıkabilir ama genç yaşta travma anında olabiliyor kanamalar, bu ilk altı saatte büyüyen kanamalardır ama 24 saat – 48 saat takip ederiz. Kafatası kemiği kırık veya küçük bir kanaması var, beyin dokusunda zedelenme varsa bu hematom büyüyebilir. İleri yaş grubunda ve kan sulandırıcı alan insanlarda çok hafif kafa travmasını takiben ilk filmlerde bir şey çıkmayabilir. O grup hastaya bir ay, iki ay sonra da olsa bir tarafta güçsüzlük, uyuşukluk, baş ağrısı olursa film çektirin deriz onlarda da kronik subdural hematom gelişebiliyor."

. Beyin kanaması olan kişilere nasıl bir tedavi uygularsınız? Hastaya ne zaman ameliyat gerekebilir?
"Baloncuk kanamışsa bunun tereddütü yok, ilk fırsatta tedavi edilmesi gerek. Hipertansif kanamalar daha farklı, yüksek tansiyona bağlı kanamalar beynin daha derin yapılarında kanıyor eğer o hayatı tehdit etmiyorsa bir şey yapmayız sadece yoğun bakımda ya da uygun hastane şartlarında kanamanın küçülmesini bekleriz.

Tansiyonu kontrol ederiz, eğer kanama artar da hayatı tehdit ederse o zaman ameliyata alıyoruz. Çünkü tansiyona bağlı kanamalar yine kanar, ameliyat ederken bile kanayabilir o yüzden ameliyat etmeden tedavi edilebiliyorsa o yönteme gideriz. Bir daha kanamazsa o günler içinde küçülmeye başlar, klinik bulguları da yavaş yavaş iyileşir."

. Beyin kanaması nedeniyle ameliyat olmuş bir hasta nelere dikkat etmeli?
"Travmaya bağlı kanamanın tedavisi olduysa ve günlük yaşamına döndüyse tedirgin olacak bir şey yok. Tansiyon yüksekliği kronik bir problem, o gün kanadı, atlattı ve hematom küçüldü diyelim kişi ameliyat bile olmamıştır ama tekrar kanama olabilir aylar yıllar içerisinde. O nedenle tedavinin düzenli götürülmesi gerekiyor.

Anevrizma kanamalarında, eğer anevrizma problemsiz tedavi edildiyse ve diğer damarlarda başka anevrizma yoksa o zaman o kişi de günlük yaşamına dönebiliyor."

KONUYLA İLGİLİ DİĞER BAŞLIKLAR

Beyin Kanamaları

Anevrizma Nedir?

Beyinde Baloncuk Kanamaları: Anevrizma