İç salgı bezlerinin orkestra şefi: Sadece yarım gram ağırlığında ama yaşama dair çok önemli hormonları içeriyor. Tiroid, kortizon, cinsiyet, su dengesi ve büyüme hormonlarının bir nevi orkestra şefi hipofiz bezi.fonksiyonlarının yetersiz kaldığı ve fazla hormon salgıladığı durumlarda ciddi sorunlara yol açıyor.
Tam olarak nerede diye merak ediyorsanız beynin altında ve beyne bir sapla bağlı olarak kemik boşluk içinde yer alıyor. Hipofiz bezi dediğimiz organ yaklaşık yarım gram ağırlığında, oval, armut şeklinde bir bez. Aslında kendisi çok küçük ama görevi son derece büyük. Hipofiz bezinde büyüme, gelişme, metabolizma ve yaşamı sürdüren hormonların büyük bir kısmı üretiliyor. Bu hormonlar vücuttaki çeşitli hormon yapan bezlere giderek o bezlerde hormon üretimini sağlıyor. Acıbadem Hastanesi İç Hastalıkları-Endokrinoloji, Diyabet &Metabolizma, Hipofiz Hastalıkları uzmanı hipofiz bezinde yapılan yaşamsal önemi olan hormonlar konusunda şu bilgileri veriyor: "Tiroid bezini kontrol eden (TSH), böbrek üstü bezinden kortizol yapımını kontrol eden (ACTH), cinsiyet ve üreme hormonlarının yapımını kontrol eden (FSH) ile (LH), büyüme hormonu olan (GH), süt yapımını sağlayan prolaktin hormonları bunların başlıcaları. Ayrıca hipofiz bezinin arka kısmında vücudun su dengesini kontrol eden (ADH) hormonu yapılmakta."
Böylesine önemli işleve sahip hipofiz bezine bağlı rahatsızlıklar sık görülüyor. Hastalıkların nedenini ise şöyle aktarıyor: "Hipofiz bezindeki rahatsızlıkların birçoğunun nedeni bu bezde oluşan tümörler, kistler, kanamalar, hipofiz bezinin iltihabı ve de hipofiz bezinin diğer hastalıklardan etkilenmesine bağlıdır. Bu hastalıklar hipofiz bezinin yetersiz fonksiyon görmesi (hipopitüitarizm) veya belirli bir hormonun fazla salgılanması gibi durumlardır."
Hipofiz bezi rahatsızlıkları arasında en sık görüleni tümörler. Yapılan otopsi ve radyolojik çalışmalar yüzde 14-22’lere varan oranlarda hipofiz tümörlerine rastlandığını gösteriyor. Ancak işin iyi tarafı bu tümörlerin yüzde 99’dan fazlası, kanser değil.
Tedavi yöntemi hipofiz bezinin hastalığına ve etkilenen hormona göre düzenlenir.
Beyin cerrahı ile endokrinoloji hastalıkları uzmanı ortaklaşa bir tedavi protokolü belirler. Prolaktin salgılayan tümörler genellikle Parlodel, Dostinex gibi ilaçlarla tedavi edilir. Diğer tümörler ise genelde cerrahi olarak tedavi edilir. Beyin cerrahı özel durumlar dışında transsfenoidal denen yol ile burundan deliğinden hipofiz bezine ulaşılarak hipofiz ameliyatını gerçekleştirir. Bazı hastalarda ek olarak radyoterapi uygulanabilir, radyoterapi özellikle Gama-Knife denen yöntemle yapılır. Büyüme hormonu ve kortizol hormonu yapan tümörlerde yerine göre ilaçlarla tedavi edilebilmektedir. Eğer bir veya birden fazla hipofiz hormonu eksik olarak saptanmış ise bu hormonlar oldukça hassas bir şekilde yerine konur. Bu hormonların çoğu haplar şeklindedir, bazıları ise enjeksiyonlar halinde uygulanır. Hipofiz hastalıklarının tedavisi gelişkin bir merkezde ve bu konuda deneyimli bir ekip işbirliği ile planlanıp uygulanır.
Yorgunluk, halsizlik, kuru cilt, kabızlık, saç dökülmesi, saç tellerinde incelme, kilo vermede zorluk, vücutta su tutulması en önemli belirtileri olarak görülüyor.
Sürekli yorgunluk, güçsüzlük, karın ağrısı, bulantı hissi, baş dönmesi, kaslarda ve eklemlerde rahatsızlık hissi en çok görülen belirtiler arasında.
CİNSİYET HORMONU EKSİKLİĞİ: Erkeklerde ve kadınlarda cinsel isteksizlik, cinsel performans düşüklüğü, kısırlık, genç erkeklerde sakal ve tüylenmede gecikmeler, adet olamama, hamile kalmada güçlük , kemik erimesi gibi belirtileri ve durumlara sık rastlanıyor.
Çocuklarda büyüme ve gelişme geriliği, erişkinlerde kas zayıflığı, karın bölgesinde yağlanma, kemik erimesi, halsizlik, yorgunluk gibi belirti ve bulgular verir.
(Arka hipofizde yapılır.) Sık ve fazla miktarda su içilmesi, fazla miktarda ve sık idrara çıkma temel belirtileridir.
PROLAKTİN HORMONU YAPAN TÜMÖRLER
BELİRTİLERİ: Adet düzensizliği, göğüslerden süt gelmesi, hamile kalmada zorluk, baş ağrısı, erkeklerde cinsel fonksiyonda azalma, sakal çıkmasında, tüylenmede gecikme, kısırlık.
TEDAVİSİ: Özel durumlar dışında ilaçla tedavi yapılır. Bazı durumlarda cerrahi ve radyoterapi gerekebilir.
CUSHING HASTALIĞI
BELİRTİLERİ: Yüz şeklinde yuvarlaklaşma, karın bölgesinde aşırı miktarda kilo alma, ensenin altında yağ birikimi, ciltte incelme,ciltte kalın ve mor çizgiler, kolay morarmalar, depresyon, yüksek tansiyon, diyabet, yüzde kızarıklık, kemik erimesi, adet düzensizliği, cinsel fonksiyon
bozuklukları.
TEDAVİSİ: ACTH yapan hipofiz bezi tümörün cerrahi operasyonla çıkarılması ve ek olarak gerekirse radyoterapi ve ilaç tedavisi
AKROMEGALİ:
(Devrik hastalığı, Jigantizm)
BELİRTİLERİ: Vücudun iç organlarında, ellerde, ayaklarda büyüme, yüz
kemiklerinin büyümesi, dilin büyümesi, alt çenenin öne çıkması, yüzüklerin dar gelmesi, adet düzensizlikleri, göğüsten süt gelmesi, cinsel isteksizlik ve yetersizlik, aşırı horlama, uyku apne sendromu, kalın barsak polipleri, guatr
TEDAVİSİ: Cerrahi tedavi yapılır. Radyoterapi ve büyüme hormonunu baskılayan ilaçlar gerekirse verilir.
BELİRTİLERİ: Hormon fazlalığına bağlı belirti vermez ancak büyük tümörler hipofiz hormonlarının eksikliğine yol açabilir, görme sinirlerine baskı yapabilir.
TEDAVİSİ: Cerrahi girişim ve gerekirse radyoterapi
Tiroid hormon fazlalığına yol açar.
Tedavisi cerrahidir, bazı hastalarda
ilaçlar verilebilir.
Kaynak: Acıbadem Hastanesi web sitesi
(http://www.guncelsaglik.com)
BU KONU İLE İLGİLİ DİĞER YAZILAR
Akromegali hastalığı
| 
