Vücutta yağ miktarının normalden fazla olması, erkeklerde vücut ağırlığının yüzde 25, kadınlarda yüzde 30’un üzerinde olması bu kişilerin obez olduğunu gösteriyor.

Beden kitle endeksi 20-25 ise kişinin sağlıklı bir kiloda olduğu, 25-30 arasında ise hafif kilolu olduğu, 30’un üzerinde ise obez, 35 üzerinde ise morbid obez olduğu belirtiliyor.

Zayıflama ameliyatlarında hedef kitlenin morbid obezler olduğunu söyleyen Amerikan Hastanesi’nden Genel Cerrahi Uzmanı Prof. Dr. İsmail Hamzaoğlu, vücut kitle endeksi 40’ın üzerinde olan herkese zayıflama ameliyatını önerdiklerini söyledi.

Zayıflama ameliyatlarının çeşitleri olduğunu belirten Prof. Dr. Hamzaoğlu, mide kelepçesinin çok fazla önerilmediğini bunun yerine gastrik by-pass ve Sleeve gastrektomi’nin daha fazla tercih edildiğini kaydetti.

Zayıflama ameliyatlarının türüne göre ameliyat süresi ve taburcu gününün değiştiğine dikkat çeken Prof. Dr. İsmail Hamzaoğlu, obezite ameliyatlarıyla ilgili soruları yanıtladı.

. Obez ve morbid obez kime denir? Şişmanlık nasıl sınıflandırılıyor?
Bu konuda birçok sınıflama var. Genel olarak söylemek gerekirse vücutta yağ miktarının olağanın üzerinde olması, erkeklerde vücut ağırlığının yüzde 25, kadınlarda yüzde 30’un üzerine çıkması şeklinde tanımlanır.

Dünya Sağlık Örgütü’nün de sınıflamada kullandığı beden kitle endeksi vardır, hepimiz günlük pratiğimizde en çok bunu kullanıyoruz. Beden kitle endeksi; vücut ağırlığının (kilogram olarak) boy uzunluğunun karesine bölünmesiyle elde edilen bir orandır.

Beden kitle endeksi eğer 20-25 ise kişi sağlıklı, 25-30 arası ise hafif kilolu, 30’un üzeri ise obez, 35 üzeri ise morbid obez (aşırı şişman) olarak kabul ediliyor.

. Zayıflama ameliyatı için hedef kitlenizdeki hastalar morbid obezler mi? Hangi hastalar uygun adaydır?
Biz ameliyatı morbid obez hasta grubuna öneriyoruz. Ek medikal hastalıklar var ise tansiyon yüksekliği, kan yağlarında yükseklik, diz ağrıları, diyabet var ise tabiî ki eşlik eden medikal hastalıkları da göz önünde bulunduruyoruz.

Genel olarak kabul edilen kriterler vücut kitle endeksi 35’in üzerinde olan ya tek ya iki tane hastalığı olan hastalardır ya da vücut kitle endeksi 40’ın üzerindeki tüm hastalara obezite cerrahisini öneriyoruz.

. Zayıflama ameliyatları riskli midir?
Her ameliyatın riski vardır. Ameliyat önerdiğimiz hastalarımızın -istatistik olarak çok iyi biliyoruz ki- ameliyat olmayarak aldıkları risk ameliyat olarak aldıkları riskten çok daha fazladır.

Bu risk çok fazla değil, halk arasında ciddi bir algı var. Türkiye’de obezite ameliyatının ölümle eş tutulması gibi bir yanlış algılama oluştu. Bu çok üzücü, bu yanlış algılama ameliyat olmak isteyen hastalarımızın önünü tıkıyor. Gerçek böyle değil, gerçekte her ameliyatın riski vardır, obezite ameliyatlarının da riski var ama bu riskler, algılandığı kadar yüksek değil.

Obez hastaların aşırı kiloları nedeniyle zaten bir ortopedik protez ameliyatı geçirmeleri gerekiyor; zayıflama ameliyatları da bir protez ameliyatından daha riskli değil.

“DİYABETİN TEK TEDAVİSİ OBEZİTE AMELİYATIDIR”

. “Bir kişide kalp hastalığı, diyabet varsa bunlar zaten riskli kişilerdir” dediniz. Obezite cerrahisi sonrası her şeyin yolunda gitmesi halinde kilo vermesi bu hastalıkların tedavisine de katkı sağlıyor mu?
Diyabetin tek tedavisi obezite ameliyatıdır. Diyabeti tamamen ortadan kaldırabilir bu ameliyat, diyabetin ilaçlarla kesin tedavisi yoktur ilaçlar hastalığı sadece yaşamla bağdaştırılabilir bir hale koyar. Halbuki ameliyat ile diyabet tamamen ortadan kaldırılabilir. Ek medikal hastalıkların birçoğu (hipertansiyon, reflü) ameliyat sonrası tamamen ortadan kalkar.

. Bunu Tip 1 diyabet önlenebilir anlamında mı söylüyorsunuz, Tip 2 için mi söylüyorsunuz?
Tip 2 diyabet ve özellikle kilo alımıyla ilişkili olan diyabet ameliyat sonrası dönemde yüzde 80’in üzerinde  ortadan kaybolur veya insülin kullanıyorsa ilaçlarla tedavi edebilir hale gelebilir. İlaç alıyorsa şeker hastalığı diyetle regüle hale gelebilir. Biz yüzde 80 anlamında olumlu etki görüyoruz.

. Zayıflama cerrahisinde pek çok yöntem var. Örneğin mide bandı ki bu mide kelepçesi diye bilinen bir yöntem. Nedir bu yöntem?
Obezite ameliyatlarının iki temel fizyolojisi vardır. Birincisi mide hacmini küçültmektir; mide hacmini küçültürsek kişinin az miktarda gıdayla doymasını sağlarız. Obezite ameliyatlarının ikinci hedefi ise emilimi bozmaktır; bağırsakların bir kısmı emilim dışı bırakılır.

Mide bandı ya da kelepçe olarak bilinen yöntem sadece mide hacmini kısıtlayıcı bir yöntemdir. Hedef, mide hacmini yaklaşık bir yumurta büyüklüğüne kadar indirmektir. Hasta daha fazlasını yerse kusacak demektir, mide duvarı gerilir ve mide duvarının gerilmesiyle birlikte doygunluk hissi beyine gönderilir ve kişide daha erken doygunluk hissi oluşur.

“MİDE KELEPÇESİNDE GERİ DÖNÜŞ MÜMKÜN”

. Mide kelepçesinde geri dönüş var mıdır?
Geri dönüş vardır, eğer bir hasar oluşturmamışsa ki mide kelepçesinin en önemli sakıncası yabancı bir cisim olarak vücuda yerleştirilmesidir. Eğer bir sıkıntı oluşturmuşsa kalıcı hasar bırakır ama bir sıkıntı yoksa çıkarıldığında eski anatomiye tekrar geri dönüş yapmış oluruz.

. Tüp mide ya da gastrik sleeve nedir?
Sleeve gastrektomi, çokça uygulamaya başladığımız bir ameliyat tarzı. Mide hacmini küçültücü bir yöntem ama vücuda yabancı bir protez bırakmadan yapılan bir işlemdir. Boylu boyunca mide hacmine yaklaşık 100 cc yani bir bardak su 200 cc kabul edilirse yarım bardak su hacmine kadar, mide hacmini küçültmeyi hedefleriz.

Bu, kelepçede bırakılan hacimden yaklaşık üç kat daha fazladır. Mide hacminin kısıtlanmasıyla beraber kişide erken doygunluk hissi oluşur ayrıca midenin genişleyebilen bölümleri çıkarılmıştır. Dolayısıyla ameliyat sonrasında mide genişlemez ve açlık hormonu da salgılanmadığı için açlık hissi duyulmaz.

“GASTRIK BY-PASS ETKİLİ BİR ZAYIFLAMA SAĞLAR”

. Gastrik by-pass nedir?
Gastrik by-pass ameliyatında hem mide hacmini küçültürüz hem de ince bağırsakların üçte bir kadarını devre dışı bırakırız. Hem çok daha az miktarda yemekle doymak mümkündür hem de gıdaların bir kısmı emilmeden atılmaktadır. Dolayısıyla etkili bir zayıflama sağlar.

. Gerek tüp mide gerek gastrik by-pass da geri dönüş imkanı var mı?
Hayır, bunlar geri dönüşümsüz ameliyatlardır.

. Yan hastalıkları olan morbid obez hastadan bahsedecek olursak; bu ameliyat yöntemlerinden hangisini uygulayacağınıza, neye göre karar veriyorsunuz?
Bazen karar vermekte çok zorlanıyoruz. Hastayla karar vermek en güzeli ama diyabet varlığında, vücut kitle endeksinin çok yüksek olduğu durumlarda seçtiğimiz ameliyatlar gastrik by-pass tarzı oluyor. Gastrik by-pass ameliyatı çok daha etkili bir kilo kaybı sağlar. Diyabet vakalarında özellikle de karbonhidrat ağırlıklı beslenmeyi seven hastalarda gastrik by-pass çok daha etkilidir.

“VÜCUT KİTLE ENDEKSİ NE KADAR YÜKSELİRSE TEKNİK ZORLUK O KADAR ARTAR”

. Sözü geçen tüm ameliyatları kapalı (laporoskopik) yöntemle yapabiliyorsunuz. Robotik cerrahiyle yapılan obezite ameliyatı var mı?
Her üç yöntemin yaygınlaşmasının ana sebebi artık bu ameliyatların laparoskopik cerrahiyle yapılabilmesi. Açık ameliyatların riski yüksektir; açık ameliyat yapmanın yarayla ilgili sıkıntıları oluyor. Tüm bu ameliyatları laparoskopik olarak yapmak gerekiyor; dünyanın tüm merkezlerinde de böyledir.

Ayrıca slevee gastrektomide ve gastrik by-pass ameliyatları teknik zorluk derecesi çok yüksek ameliyatlardır. Özellikle vücut kitle endeksi ne kadar yükselirse teknik zorluk o kadar artıyor. Teknik zorluğu ortadan kaldırabilmek, için robot kullanmak iyi bir çözümdür; zorluğu azaltır, riskleri minimuma indirir.

. Neden vücut kitle endeksi yükseldiğinde risk artıyor? Hastaların karnındaki yağ dokularından dolayı mı?
Evet karın bölgesindeki yağ dokusunun fazlalığı ameliyatı zorlaştırır. Vücut kitle endeksi 50 olan bir hastada safra kesesi ameliyatı yapmak da çok zordur; sadece obezite ameliyatı değil her türlü ameliyatın yapılması son derece zordur. Teknik olarak zordur, o bölgeye ulaşma, görme çok zor işlemlerdir. Robot kullanımı bu alanda zorluğu yenmede ve oluşabilecek riskleri azaltmada oldukça etkili ve önemli.

“HASTALAR YEMEK YEMEMEYİ KUSARAK ÖĞRENİYOR”

. Mide bandı, tüp mide ve gastrik by-pass ameliyatları yöntemleri zayıflama ameliyatlarında kullanılan üç teknik. Bu üç tekniği birbirleriyle kıyaslayabilir misiniz? Olumlu ve olumsuz yanlarını, sürelerini, hastaların ne yiyip ne yiyemeyeceklerini anlatır mısınız?
Ameliyat tekniği olarak mide kelepçesi en basitidir ve en kısa süren ameliyattır. Yaklaşık yarım saat, 45 dakika civarında sürer. Hasta, hastanede bir gün kalır ve taburcu ederiz.

Slevee gastrektomi ameliyatının teknik zorluğu kelepçe ameliyatına göre biraz daha fazladır. Operasyon yaklaşık iki, iki buçuk saat sürer. Hastanede iki, üç gün yatırırız hastalarımızı. Hastalar ertesi gün sıvı gıdalar alabilir. İki, üç gün sonra taburcu ederiz.

Gastrik by-pass ameliyatı biraz daha teknik zorluğu olan bir ameliyattır. Üç saat civarında bir ameliyat süresi olur. Üç, dört gün hastanede yatırıp sonra taburcu ederiz. Ameliyat sonrası erken dönemde hastanın sıvı gıdalar almasını istiyoruz.

Uzun dönemden bahsedersek yaşam kalitesi, kelepçe ameliyatında çok iyi değildir maalesef çünkü hastalar sıklıkla kusuyor. Hastalar kusarak yemek yememeyi öğreniyor. O yüzden pek önermiyoruz hastalarımıza, slevee gastrektomi ve gastrik by-pass ameliyatlarının yaşam kaliteleri oldukça iyidir. Yemek yeme isteği ile mücadele etmek zorunda kalmaz hastalar, rahatlıkla çok daha az bir porsiyonla yemek davetine gidebilirler. Çok az porsiyonla doygunluk elde edip kaliteli bir yaşam sürebilirler.

“PROTEİN AĞIRLIKLI BESLENMEK GEREKİYOR”

. Bu kişiler her şeyi yiyebilirler mi?
Her şeyi yiyebilirler ama hastalara önerilirimiz var yemek yemeleri konusunda. Örneğin, protein ağırlıklı beslenmelerini istiyoruz. Diyetisyenlerimiz onlara yardım ediyorlar ama yiyemeyecekleri bir gıda türü yok.

. Bu üç yöntemle ortalama kaç kilo vermek mümkün?
Her hastaya göre değişecektir verilen kilo. Fazla vücut ağırlığını hesaplamak gerekiyor, hastanın ideal kilosu bulunduğu kilodan çıkartılırsa fazla vücut ağırlığı hesaplanmış olur.

Bir örnek vermek gerekirse ideal kilosu 70 olan bir hasta 180 kilo ise fazla vücut ağırlığı 110 kilodur. Hasta 110 kilo fazla vücut ağırlığının hepsini veremez. İlk altı ay oldukça hızlı kilo veriyorlar; verecekleri kilonun yarısını ilk altı ayda veriyorlar. Sonraki iki yılda kilo vermeye devam ediyorlar, iki yıldan sonra kilo verme belli bir platoya ulaşıyor ve duruyor. Bu süreden sonra kilo vermelerini beklemiyoruz.

. Her ameliyatta olduğu gibi zayıflama ameliyatlarına ait komplikasyonlar da var. Bunlar nelerdir?
Komplikasyon riski olmayan hiçbir ameliyat yok. En temel iki komplikasyon kanama ve bizim koyduğumuz dikişin tutmamasıdır, dikişlerde kaçak olma olasılığıdır. Bunun yanında başka komplikasyonlar da vardır; örneğin emboli atabilir. Zaten emboli açısından bu hastalar risklidir, enfeksiyon olabilir, o sırada başka bir rahatsızlık geçirebilirler. Kalp rahatsızlıkları varsa onunla ilgili sıkıntılar olabilir.

“ROBOTLA HER TÜR GÜÇ İŞLEM YAPILABİLİYOR”

. Obezite cerrahisinde, robotun devreye girmesi sonucunda zayıflama ameliyatları nasıl gerçekleştiriliyor?
Obez hastalarda her türlü cerrahi girişim sıkıntılı ve zordur. Bu zorluğu en aza indirebilmek için olabilen tüm imkanları kullanmak gerekiyor. Bu imkanların arasında robot da var; robotla her türlü güç işlemi, çok kolaylıkla yapmak mümkündür. El ile yapılamayacak birleştirme işlemlerini robotlarla rahatlıkla yapabiliriz.

. Robotla yapılan ameliyatlar hastaya ne gibi kolaylıklar getiriyor? Yaraların iyileşmesi ve taburcu olmaları açısından.
Robot kullanımı komplikasyon oranını azaltarak bizi de hastayı da rahatlatıyor. Yadaların iyileşmesi ve taburcu olmadaki zaman laparoskopiyle aynı.

. Kapalı ameliyatların estetik avantajı var mı?
Estetik olarak çok önemli bir avantajdır. Hastanın ameliyat olduğunu kolay kolay kimse anlamaz.

. Bir kadın obezite ameliyatı oldu. Ameliyat sonrası hamile kalabilir mi ya da belli bir süre kısıtlama getiriyor musunuz?
Getiriyoruz, iki yıl hamile kalmalarını istemiyoruz. Özellikle genç kızlara bunu mutlaka söylemek gerekiyor. Bu iki yılın sonrasında rahatlıkla hamile kalıp bebek doğurabilirler.

Hatta böylece daha güvenli olabilirler çünkü fazla kiloyla beraber hamilelikte risk artıyor. Kadın doğumcu hekimler de bunu arzu etmezler ama zayıfladıktan sonra rahatlıkla bebek sahibi olabilirler.

KONUYLA İLGİLİ DİĞER BAŞLIKLAR

Obezler Egzersiz Yapabilirler mi?

Obezite Ameliyatı Yöntemleri

Robotik Obezite Cerrahisi

Obeziteye Mide Kelepçesi