Obezite ve Diabetes mellitus ( tip 2 ) yüzyılımızın iki önemli hastalığıdır. Bu iki hastalık genellikle bir arada bulunmakta ve tüm kıtaları etkilemektedir. Bazı uzmanlar bu nedenle bu tabloya ‘’Epidemik Diabesity’’ adını vermişlerdir. Her ikisi de ayrı ayrı veya beraberce hayatı tehdit edici unsurlar taşımaktadır.
Bütün diyabetliler obez olmadığı gibi, bütün obezler de diyabetik değillerdir. Bununla birlikte bariz sayıda obez diyabetli, bariz sayıda diyabetli de obezdir. Amerika Birleşik Devletleri’nde diyabet tespit edilen obezlerin oranı yüzde 45.7 iken (1988-1994) yüzde 54.8 e çıkmıştır (1999-2002). Yani diyabet tanısı konulan hastaların yarısından fazlası şişmandır. Bu hastalıklarda ortak patolojisi “insülin direnci” dir. Bu kişilerde Kolesterol ve trigliseritler yüksek, iyi kolesterol (HDL) düşük, kötü kolesterol (LDL) ise yüksek bulunmaktadır. Tabii ki obezite ve diyabet etyolojisi tek bir sebebe bağlanamaz. Genetik ve çevresel faktörlerin beraberce etkisi söz konusudur.
Diyabet teşhisi nasıl konur?
Amerikan Diyabet Cemiyeti (ADA) ne göre: AKŞ>126mg/dl veyaOGTT 2.saat değeri(şeker yüklemesi) ≥200mg/dl veya çok su içme, çok idrar çıkma, çok yemek yeme şikayetleri olanlarda herhangi bir zamanda (random) bakılan kan şekeri değerinin ) ≥200mg/dl olması ile tanı konur.
Obezite ve diyabet ilişkisi nasıldır?
BMİ: 25-29.9 arasında olanlarda diyabet riski yüzde 2 artarBMİ:30-34.9 olanlarda %8 artarBMİ:>35 ise yüzde 13 artar. BMİ=Vücut kitle indeksidir. Mevcut kilonun boyun karesine bölünmesi ile bulunur (kg/boy²)
Obezite şekli ile diyabet arasında ilişki var mıdır?
Evet. Genel obeziteden çok, visseral obezite yani iç organ yağlanması, erkek tipi şişmanlık=elma tipi şişmanlık (göbek), bel çevresinin artması ve bel- kalça oranının artması diyabet riskini artırır.
Ciddi prospektif çalışmalar göstermiştir ki; Nondiyabetik fazla kilolu bireyler (obez değil) yılda 1 kg alırsa 10 yıl sonra diyabet gelişme ihtimali %49 artar. Tersine yılda 1kg verirse 10 yıl sonra diyabet gelişme ihtimali %33 azalır. Diğer bir çalışmada vücut ağırlığındaki her 1kg artışın diyabet riskini yüzde 9 artırdığı bulunmuştur.
Çocukluk obezitesi diyabet gelişimini etkiler mi?
Çocuklarda ve gençlerde obezite prevalansı artmaktadır. Amerika Birleşik devletlerinde ve tüm Dünya’da 6-17 yaş grubunda obezite prevalansı %10-15 arası bulunmuştur. Bu oranın yüksek oluşu gençlerin ileri yıllarda diyabet geliştirme ihtimalini de artırmaktadır. Bunun yanında daha çok yetişkinlerde görmeye alışık olduğumuz hipertansiyon, hiperlipidemi, safra kesesinde taş oluşumu, karaciğer yağlanması, tip 2 diyabet, uyku apne, ortopedik sorunlar çocuk yaşta görülmeye başlanmıştır.Obezitenin ciddi bir sağlık sorunu olduğu artık herkes tarafından kabul görmektedir. Bütün bilim dalları obezite ile ilişkili hastalıklarını tespit etmekte ve bunun üzerinde çalışmaktadırlar.
Obezite ile kalp hastalıkları ve hipertansiyon ilişkisi
1. Şişmanlarda ölüm riski artmıştır
2. İskemik kalp hastalığı ve kalp yetersizliği riski artmıştır
3. Aşırı şişman kişilerde genç yaş ölümleri daha sık görülmektedir
4. Obez kişilerin sigara-alkol gibi kötü alışkanlıkları da varsa ölüm riski daha da artmaktadır
5. Obez insanların kalbi dışa doğru büyürken (eksantrik) hipertansiyona bağlı kalp büyümesi ise kalp kası kalınlaşması şeklinde( konsantrik sol ventrikül hipertrofisi) olur
6. Obezlerde hipertansiyon da varsa iki türlü büyüme bir arada olabilir.
7. Ritm ileti bozuklukları obezlerde daha sık görülmektedir
8. Göbek büyümesi şeklinde kilo alanlarda (elma tipi- visseral obezite- erkek tipi obezite) kalp damar hastalıkları daha sık görülmektedir
9. Bel çevresi erkeklerde 94cm kadınlarda 88cm’i geçmemelidir. Erkeklerde 102cm kadınlarda 88cm’i geçtiğinde risk çok artmaktadır.
10. Göbek çevresi artışı insülin direnci ile ilişkilidir. İnsülin direnci ise birçok hastalığa zemin hazırlamaktadır
11. İnsülin direnci dolaylı olarak zararlı kolesterol artışı, yararlı kolesterol düşüşü ve trigliseritlerde artma ile ilişkilidir, bunun sonucunda da kalp hastalıklarına zemin hazırlamaktadır
12. Ayrıca göbek çevresi fazla olanlarda şeker hastalığı da daha sık görülmektedir
13. Fazla kilolu olmayanlarda bile; göbek çevresi fazla ise, aynı risklere maruz kalacağı ifade edilmektedir
14. Diyet ve ilaç tedavisi ile kan lipidleri ve göbek çevresi azaltılarak, kalp hastalığı gelişme ihtimali azaltılabilmektedir.
15. Sigara içen kadınlarda koroner arter hastalığı daha kolay gelişmektedir
16. Obezlerde hipertansiyon riski zayıflara göre 3 kat artmıştır
17. Kilodaki her 1kg artış kan basıncını 0.5-1mmHg artırmaktadır
18. Kan basıncındaki bu artışta kalp hastalığı ve beyin kanaması riskini artırmaktadır
19. Hipertansiyon tedavisi ile inme riskinde bariz olarak azalma meydana gelmektedir
20. Obezite ile hipertansiyon arasında genç hastalarda daha çok ilişki bulunmuştur
21. Hipertansiyonu olan obez hastalarda -şekere meyil varsa buna göre- tansiyon ilacını seçmek gerekir. Çünkü bazı tansiyon ilaçları şeker hastalarında tavsiye edilmezken bazıları ise kaçınılmaz olarak tercih edilmektedir
22. Obezitenin azalması ve insülin direncinin ortadan kaybolması ile hastalıklar daha iyi kontrol altına alınmaktadır
23. Obezitenin tedavisi ile diyabet, hipertansiyon ve kalp hastalıkları gelişme ihtimali azaltılmaktadır
Dr. Yavuz Furuncuoğlu
Hisar Intercontinental Hospital İç Hastalıkları Uzmanı
www.dryavuz.com
BU KONU İLE İLGİLİ DİĞER BAŞLIKLAR
Kadınlarda İnsülin Direnci Zayıflamayı Sabote Ediyor
Modern Çağın Hastalığı: Metabolik Sendrom
Çocuklarda Obezite Nedir, Nasıl Önlenir?
| 
