Çikolata kistleri (endometrioma), endometriozis denilen hastalığın yumurtalıklarda yerleşerek kist oluşturmasıdır. Endometriozis, rahimin her adette dökülen iç zarı `endometrium`un normal yerinin dışında kadın üreme sisteminde ve hatta vücudun diğer organlarında yerleşmesidir. Bu doku üreme hormonlarına aylık büyüme ve dökülme (kanama) ile cevap verir. Bunun sonucunda yumurtalıkta kanın birikmesi endometrioma veya çikolata kisti olarak bilinen duruma neden olur.
    
Kesin sebebi bilinmemektedir. Bu konuda çeşitli teoriler ileri sürülmüştür. Bunlardan biri adet döneminde endometriumdaki (rahim iç zarı) canlı doku parçalarının tüpler, kan , lenf  damarları  yoluyla karın boşluğuna geçerek  yumurtalıklara yerleşimesidir. Diğer teori ise şudur, genital sistemdeki mukoza ve yumurtalığın germinatif epiteli aynı epitelden köken alır. Enfeksiyonlar, hormonal uyarılar bu epiteli etkileyerek hastalığa neden olur.
  
Çikolata kistlerinde genetik ve ailevi eğilim mevcuttur. Üreme çağındaki kadınların hastalığıdır ve östrojen hormonu ile aktive olur. Birçok endüstriel, kimyasal madde, tarım ilaçları ve metabolitleri vücutta östrojenik aktivite göstererek hastalığı tetikleyebilir.
 
Klinik belirtiler hastalığın yayılımına, oluşturduğu yapışıklığa, yumurtalık anatomisinin bozulmasına ve hastanın yaşına göre değişir. Ağrının şiddeti her zaman hastalığın yaygınlığını göstermez. Hastalar en çok infertilite( kısırlık), sancılı adet, ağrılı ilişki nedeniyle doktora başvurur. Kistlerin kendi etrafında dönmesi, yırtılması acil ameliyatı gerektirir durumlara neden olabilir. Tanıda renkli doppler ultrasonografi sık ve kolay uygulanan radyolojik bir görüntüleme yöntemidir. İçine kanamış ve çikolata kisti oluşturmuş over lezyonlarının tanısında kullanılır. Ayrıca kanda bakılan ca125 düzeyi çikolata kistlerinde genellikle yüksek olarak saptanmaktadır. Hastalığın yaygınlığı ve tedaviye cevabı ile ca 125 düzeyleri korelasyon göstermektedir.

Tedavi hastanın çocuk isteği, semptomların şiddeti, yaygınlığı, hastanın yaşına göre değişir. Etkili bir tedavi için laparoskopi ile gerçek bir teşhis ve evreleme yapılmalıdır. Çoğunlukla bu hastalar cerrahi ve hormonal tedavinin birlikte kullanılmasına ihtiyaç duyarlar. Hastalığın adet öncesi görülmemesi, menapozda gerilemesi kistlerin östrojen bağımlı olduğunu göstermektedir. Bu nedenle hormonal tedavide vücutta yalancı menopoz oluşturularak hastalık baskılanmaya çalışılır. Bunun yanısıra hastalığın gebelikte progesteron hormonu ile gerilediği bilinmektedir. Vücutta gebeliği taklit eden hormonal ortam sağlanması tedavide yardımcıdır. Ancak yumurtalıklarda 3 cm üzerindeki çikolata kistlerinde tıbbi tedavi yetersiz kalmaktadır ve cerrahi tedaviyi gerektirmektedir. İleri yaşta, şiddetli ağrılardan yakınan, yaygın hastalığı olan,  çocuk sayısını tamamlamış hastalarda rahim ve yumurtalıklar çıkartılır. Çocuk sahibi olmak isteyen hastalarda ise organ koruyucu cerrahi uygulanmalıdır, bu da rahim ve an az bir yumurtalığın korunarak kistin çıkartılması demektir. Cerrahi tedaviye hormonal tedavinin eklenmesi ile yüz güldürücü sonuçlar elde edilmektedir.

Kaynak: Acıbadem Hastanesi web sitesi

BU KONUYLA İLGİLİ DİĞER HABERLER

Endometriozis (Çikolata Kisti)

Çikolata Kisti (Endometriozis) Nedir?