Toplumda kabızlığın görülme sıklığı yüzde 20 iken gebelikte bu oran daha yüksektir. Sindirim sistemi fonksiyonlarının bilinmesi kabızlık konusunu anlamayı kolaylaştırır.

Sağlıklı bir insanın ağız yoluyla aldığı besinler yemek borusunu geçerek mideye ulaşır. Midede sindirim 3-4 saat sürer,buradan ince barsaklara geçen gıda 4 saatlik zaman diliminde 6 metre uzunluğundaki ince barsaklarda sindirilerek kalın barsağa geçer.Kıvamı suludur.Kalın barsağın başlangıç ve çıkan kısmında besinlerdeki suyun yüzde 70`i emilir.

 
Demek ki ağızdan alınan gıdalar 7-8 saat sonra sindirilerek kalın barsağa ulaşıyor. Ortalama 1.5 metre uzunluğundaki kalın barsakta suyu emilen gıda artıkları 14-16 saat sonra kalın barsağın son kısmı olan rektuma ulaşır. Kalın barsakta hareketler ince barsağa oranla çok yavaştır. Özetle yediğimiz besinler barsaklarda sindirilerek ortalama 21-24 saat sonra dışkılanmak üzere rektumda birikir. Bazı sindirilmiş gıdalar dışkı olarak 24 saatde atılırken büyük bir kısmı birkaç gün sonra atılır. Yumuşak kıvamlı dışkının günde 3 defa ila 3 günde bir defa yapılması normaldir. Ancak bazı nedenlerle ve kalın barsak içinde sindirilmiş gıdanın uzun süre kalması, çok su kaybetmesi sonucu 3 günden daha uzun sürede sert, küçük parçalar halinde, zorlanarak dışkı yapılıyorsa bu durum kabızlık olarak tanımlanır.

Kalın barsağın son bölümünde toplanan dışkı nasıl dışarı atılıyor? Yani büyük abdest yapma işlevi nasıl gerçekleşiyor sorusunun cevabı ise: Rektumda dışkı birikince barsak duvarında gerginlik olur. Gerginlik sinirleri uyarır, uyarı kuyruk sokumunda omuriliğe iletilir. Omurilik, merkezi sinir sisteminin önemli bir bölümü olduğundan makat etrafındaki kaslara gevşeme ve kasılma komutunu verir, böylece dışkılama gerçekleşir.

Kabızlığın nedenlerine gelince; Mekanik olarak barsak tıkanmasına sebep olan hastalıklar barsağın yapısal hastalıkları, metabolik hastalıklar(potasyum azlığı, kalsiyum fazlalığı,üre yüksekliği),endokrin hastalıklar(tiroid bezinin az çalışması, böbreküstü bezi hastalıkları), gebelik ,nörolojik hastalıklar(Parkinson, multiplskleroz, psikolojik), bazı ilaçlar (demir, idrar söktürücü,antidepressan,tansiyon ilaçları, antasid,VS )  sayılabilir.

Gebelikte kabızlık sık görülen bir sorundur. En önemli nedeni artan hormonlara bağlı sindirim sistemi hareketlerinde yavaşlamadır. Ayrıca rahim büyüdükçe kalın barsağın son kısmına baskı yapar.Bunlara ek olarak gebelikte az sıvı alınması,posasız yiyecekler tüketilmesi, pordan uzak hareketsiz bir yaşam biçimi kabızlığa neden olur. O zaman gebelikte kabız olmamak için şu hususlara dikkat etmek gerekir. Lifli gıdalar, posalı sebze ve meyveler tercih edilmeli, çünkü bunlar barsak hareketlerini arttırır. Zeytinyağlı yemekler yenmeli ve bol su ( günde 2.5-3 litre ) içilmelidir. Sabahları aç karına bir bardak su (tercihen ılık, içine limon sıkılmış)barsak hareketlerini düzene sokar.Kayısı ,erik kompostosu,kuru incir tabii laksatif etkisiyle yumuşak kıvamda dışkı oluşmasını sağlar. Posalı ve lifli besinler tüketmek, düzenli tuvalet alışkanlığını kazanmak çok önemlidir. Bir örnek vermek gerekirse yapılan bir çalışmada Amerika da günlük lifli gıda tüketimi 19 gr. iken 100-200 gr dışkılanıyor. Oysa Afrika da lifli gıda tüketimi 75 gr. olunca dışkılama 470 gr. a çıkıyor. Gebelik boyunca düzenli egzersiz yapmak, özellikle her gün 1 saatlik yürüyüş, kalb damar dolaşımı
ve sindirim sistemi fonksiyonları yönünden çok faydalıdır. Kolalı ve kafeinli içecekler kabızlığı arttırır. Kabızlığa bağlı olarak anal fissür ( makat da çatlak) hemoroid ortaya çıkabilir. Sabahleyin çay sevenler yeşil çayı, öğünlerde kepekli ekmeği tercih etmelidir. Bütün bunlara rağmen kabızlık bir sorun olarak devam ediyorsa doktora danışarak ilaç desteği sağlanabilir.

Kaynak:  Acıbadem Hastanesi web sitesi (Dr. Selçuk Hünalmışer)
(www.acibadem.com.tr)

BU KONUYLA İLGİLİ DİĞER HABERLER

Kabızlığın Çareleri