Dünyada her iki dakikada bir kadının ölümüne yol açan HPV’nin neden olduğu rahim ağzı kanseri, meme kanserinden sonra kadınlar arasında en sık görülen ikinci kanser türü. Peki rahim ağzı kanserine neler yol açıyor? Bu kanser önlenebiliyor mu, bu kansere karşı neler yapmak gerekiyor? Kadıköy Şifa Hastanesi Kadın Hastalıkları Doğum Uzmanı Dr. Yasemin Yakut, rahim ağzı kanseri ile ilgili en çok merak edilen soruları yanıtladı.
HPV (HUMAN PAPİLLOMA VIRUS) NEDİR?
HPV, rahim ağzı kanserine neden olan son derece yaygın, bulaşıcı ve belirti göstermeyen bir virüstür. Belirti göstermemesi nedeniyle de insan farkında olmadan başka kişilere bulaştırabiliyor. Üstelik HPV`nin bulaşması için tam bir cinsel birleşme olması da şart değil. Deri-deri, oral-genital, el-genital temasla da virüs yayılıyor. Bu sebeple kondom kullanmak da HPV geçişini engellemeye bir çözüm olmuyor. Sonuç olarak da rahim ağzı kanseri başta olmak üzere birçok hastalığa sebep olabiliyor.
HPV NE KADAR YAYGIN VE BULAŞICIDIR? Her 10 kişiden birinde HPV var ve Dünya Sağlık Örgütü’ne göre her 10 kadından 5`i yaşamları boyunca bu virüs ile karşılaşacak. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi (CDC) verilerine göre bir kadının hayatı boyunca HPV virüsüyle infekte olma olasılığı % 80 gibi yüksek bir rakamdır. Nitekim daha ciddi sağlık problemleri oluşturana kadar belirti göstermeyebildiği için sessiz virüs diye de anılır. Bu yüzden insanlar virüsü taşıdıklarının farkında olmaz ve diğer insanlara bulaştırırlar. Oldukça yaygın bir virüs olmasının temel sebebi de budur.
HPV`NİN SONUÇLARI NELERDİR?
* En önemli sonucu Rahim Ağzı Kanseri ve Kanser öncesi Rahim Ağzında oluşan lezyonlardır: Kadınlarda en sık görülen 2. kanser türüdür. Her iki dakikada bir kadın hayatını bu hastalık yüzünden kaybediyor. Bu ölümlerin çoğu yeterli tarama programı olmadığı için gelişmekte olan ülkelerde görülüyor. Tedavi edilebilse dahi doğurganlığı engelleyecek etkiler bırakıyor. Kanserin yanı sıra birçok kadında da HPV`den kaynaklanan kanser öncesi lezyonlar görülüyor. Bu kanser öncesi lezyonlar Dünya Sağlık Örgütünün verilerine göre her yıl 10 milyon HSIL (ileri evre prekanseröz lezyon), 30 milyon LSIL (erken evre prekanseröz lezyon) vakalarıdır. (Her sene yaklaşık 40 milyon kadında) Bu lezyonların en basitinde bile kadının ve tüm ailesinin yaşadığı kanser korkusu önemli bir psikolojik yük getiriyor.
* Genital Siğiller: HPV’nin bir önemli sonucu da Genital Siğiller. Bazı HPV tipleri son zamanlarda sıklıkla gördüğümüz genital siğillere (kondilom) sebep oluyor. Tedavisi mümkün ama çok sancılı bir süreç (Yakma vb.), Tedavi edilse bile sıklıkla kendini tekrarlıyabiliyor (% 60`a varan tekrarlama oranları). Genital siğil kadında ciddi psikolojik baskı yaratıyor. Sıklıkla depresyon, cinsel fonksiyon bozukluğu ve sosyal ilişkilerde bozulmaya yol açar çünkü tedavi metodları olguların % 70`ini ortadan kaldırır ve nüks yaygındır.
* Diğer Sonuçları: HPV, rahim ağzı kanserinin yanı sıra birçok başka genital bölge kanserine anal kanserlere, vajinal kanserlere, erkekte penis kanserine ve bazen de anne karnından çocuğa geçerek çocukta RRP denilen (solunum yolunda çıkan siğiller) hastalığa yol açarak ciddi sıkıntılar yaratabiliyor.
2008 NOBEL TIP ÖDÜLÜ’NÜN HPV ÇALIŞMASI İLE İLİŞKİSİ NEDİR?
Bu sene Nobel Tıp Ödülü, HPV`nin rahim ağzı kanserine sebep olduğunu ilk defa bilimsel olarak kanıtlayabilen bilim adamına verildi. Tıp adına çok önemli ve büyük bu buluş sayesinde dünya üzerinde milyonlarca kadının hayatı kurtulmuş ve kadınları bu virüsün zararlarından korumak için HPV`ye karşı aşı geliştirilmiştir.
RAHİM AĞZI KANSERİ NE KADAR YAYGIN VE TEHLİKELİDİR?
Rahim Ağzı Kanseri kadınlarda meme kanserinden sonra en sık görülen ikinci kanser türüdür. (Özellikle 15-44 yaş arası kadınlarda). Erken yaşta oluşabilen bir kanser türü olduğu için kaybedilen yaşam yılı olarak bakıldığında rahim ağzı kanseri meme kanserinin de önüne geçer. Halk arasında çoğu zaman rahim kanseri diye de adlandırılır. Dünya`da her sene yaklaşık 500 bin kadın rahim ağzı kanserine yakalanmaktadır ve bu kadınların yarısından fazlası malesef tüm çabalara rağmen hayatını kaybetmektedir. Bu demektir ki her iki dakikada bir kadın hayatını bu kanser yüzünden kaybetmektedir. Tedavi edilenler ise doğurganlıklarını kaybedebilmektedirler nitekim tedavi sırasında rahim ağzı, rahmin tamamı ve üreme organlarının bir bölümünü almak gerekebilmektedir.
GENİTAL SİĞİL NEDİR VE NE KADAR YAYGINDIR?
Genital siğiller genital bölgede HPV infeksiyonu sonucu ortaya çıkan karnıbahar gorunumlu lezyonlardır. HPV infeksiyonu ile karşılaştıktan hemen 1 ay kadar kısa bir süre sonra bile ortaya çıkabilir. Bir insanda hayat boyu genital siğil oluşma riski %10 gibi yuksek bir orandır.
Hem kadınları hem de erkekleri etkileyen bir sorundur. Her sene 30 milyon yeni genital siğil vakası ortaya çıkmaktadır. Çok bulaşıcı oldukları için hızlıca genital bölgede yayılabilirler. Başlarda ben, sivilce başlangıcı gibi cilt değişiklikleri ile karıştırılabilir. Tedavi metodları olarak yakma, dondurma, lazerle müdahele gibi yöntemler kullanıldığından oldukça ağrı verici ve rahaztsız edici olabilir. Ayrıca bu tedavi metodları her zaman sonuç vermez. Maalesef tekrarlama oranı çok yüksek olan bu lezyonlara karşı tedavi ancak % 70 oranında başarılı olabilmektedir. Bazı araştırmalara göre lezyonlar tedavi sonrası % 60`a varan oranlarda tekrarlar. Bu da hastalarda ciddi depresyon, cinsel işlevlerde bozulma, sosyal ilişkilerde bozulma gibi problemler doğurur.
HPV NASIL BULAŞIR?
HPV temel olarak cinsel temas ile bulaşır. Genital-genital temas, el-genital temas veya oral-genital temas ile bulaşabilir. Bulaşma için deri teması (epitel) yeterlidir. HPV deri teması ile bulaşabildiği için ve bulaşan bireylerde uzun süre belirti göstermeyebildiği için insanlar farkında olmadan diğer insanlara bulaştırabilirler bu yüzden de çok yaygındır ve dünyada en sık cinsel yolla bulaşan hastalıktır. Deri teması ile bulaştığı için prezervatif kullanımı tam koruma sağlayamaz. Anneden çocuğa dikey bulaşma da olabilir. Kısıtlı sayıda eşyalar (iç çamaşırı, cerrahi eldiven vb..) ile bulaşma iligli tıbbi literatürde raporlar da bulunmaktadır.
HPV ÜLKEMİZDE NE KADAR YAYGINDIR?
Maalesef ülkemizde HPV`nin ne kadar oranda göründüğünü gösteren yeterli sayıda çalışma mevcut değildir. Bunun için geniş kapsamlı çalışmalar yapılmalıdır. Sağlık Bakanlığı rahim ağzı kanseri istatistiklerini takip eder ancak belirttiğim gibi rahim ağzı kanseri HPV`nin birçok olumsuz sonucundan birisidir. Bunun dışında oluşan kanser öncesi lezyonlar, diğer genital bölge kanserleri ve genital siğiller hakkında kapsamlı çalışmalar yapılmalıdır. Nitekim bunlar da ciddi problemlerdir. Mesela dünya verilerine baktığımızda her sene 500,000 rahim ağzı kanserine ek olarak yaklaşık 40 milyon kadında kanser öncesi lezyonlar tespit edilmektedir. Kanser öncesi lezyonlar da cerrahi mudahele gerektirebilmekte ve kadında ciddi kanser korkusu yaratmaktadır. Sağlık Bakanlığı’nın HPV`nin tüm sonuçları hakkında ülkemizde veri toplamak için yoğun çalışmalar içinde olduğunu duyuyoruz.
Son olarak bu sene (2008) büyük şehirlerimizden birinde rastgele kontrole gelen 1800 kadın üzerinde bir çalışma yapılmıştır ve kadınların % 10.7’sinde genital siğillerin varlığı gözlenmiştir. Bu da oldukça yüksek bir orandır.
HPV KİMLERE BULAŞIR?
Hem kadına hem de erkeklere bulaşabilir. Nitekim bir kadının hayat boyu HPV ile infekte olma ihtimali % 80`dir. Genellikle virüs vücüt tarafından dışarı atılır ama atılmadığı zaman önceki sorularda belirtildiği gibi oldukça yüksek rakamlarda görülen genital kanserlere, kanser öncesi lezyonlara ve genital siğillere sebep olabilir.
Kadınlar genelde erkeklerden kapıyorlar ancak kadının kapması erkeğin kadını aldattıgı anlamına gelmeyebilir. Nitekim erkek, önceki ilişkilerinden virüsü taşıyor olabilir ve virüs belirti göstermediği için uzun süre farkında olmadan taşıyabilir ve kadına bulaştırabilir. Tersi durum kadın için de geçerlidir.
Başka bir örneği ele alalim; ilk cinsel temasını (deri ile bulaşabildiği için el-genital temas bile olabilir) evlendigi erkek ile yaşayan bir genç kıza, kocasından bulaşabilir. Nitekim kocası evlilik öncesi yaşamış olduğu bir temasdan dolayı virüsü taşıyor olabilir.
HPV`DEN NASIL KORUNMALIYIZ?
Tüm dünyadaki önemli kuruluşların ve doktor derneklerinin bildirdiği gibi HPV`den en etkili korunmayı sağlamak için HPV aşısı yaptırmak ve düzenli jinekolojik kontrol (pap smear testi) yaptırmak gerekiyor. HPV aşısı halk arasında rahim ağzı kanseri aşısı diye de biliniyor. Aynen çocukken yapılan çiçek hastalığı, kızamık, kabakulak, verem aşıları veya grip aşısı gibi korunmak için yapılan bir aşıdır. Dolayısıyla hastalık ile karşılaşılmadan önce yapılması gereken bir aşıdır.
HPV AŞILARI (RAHİM AĞZI KANSERİ AŞILARI) NE DERECE KORUYOR?
İki tip aşı vardır. Biri HPV`nin iki tipine karşı koruyor Diğeri ise dört tipine karşı koruyor. Rahim Ağzı Kanserine karşı yaklaşık % 80-85 oranında koruma sağlıyorlar. Aynı zamanda kanser öncesi lezyonlara da yüksek oranda koruma sağlıyorlar. Dört tipe karşı koruyan aşı ek olarak genital siğillere karşı ve vajina/vulva kanserine karşı da koruma sağlıyor. Aşılar, rahim ağzı kanserine karşı % 80-85 oranında koruma sağladıkları için aşılandıktan sonra da düzenli pap testi yaptırmak etkin korunma sağlamak için önemli bir husus.
SADECE PAP TEST YAPTIRILARAK KORUMA SAĞLANAMAZ MI?
Düzenli test yapılan ülkelerde de rahim ağzı kanseri sık oranlarda görülebilmektedir. Nitekim Pap testinin de kendine özgü kısıtları bulunmaktadır ve hem bu kısıtlardan dolayı hem de hastaların devam problemlerinden dolayı tarama yapılan ülkelerde de kanser hala ciddi oranlarda görülmektedir. Testler bir korunma yöntemi değil, varolan bir durumu bulma yöntemidir. Kansere ilerlemeden lezyon seviyesindeyken saptama yapabilirsiniz ancak bu durum da kadında ciddi sıkıntı yaratmaktadır. Ayrıca HPV`nin diğer önemli sonuçları olan genital siğiller, vajina, vulva kanserleri gibi kanserler için bir tarama testi programı bulunmamaktadır. Bu yüzden en etkili korunma yöntemi aşılama ve pap testlerinin beraber ele alınmasıdır.
HPV AŞILARI GÜVENLİ MİDİR?
Bu aşılar hazırlanırken çok özel bir teknoloji kullanılmaktadır. Diğer birçok aşı gibi virüsün zayıflatılması yöntemi ile yapılmadıkları için aşıların hastalık yapma ihtimali yoktur. Aşılar, halihazırda yaklaşık 2 yıldır dünya genelinde milyonlarca doz uygulandı ve yaklaşık 10 yıldır testlerde denendi. Aşılama dünyadaki tüm saygın kuruluşlar tarafından önerilmektedir. Dünya Sağlık Örgütü, UNESCO, Uluslararası kadın hastalıkları dernekleri, Uluslararası çocuk sağlığı dernekleri ve son olarak da Türkiye`de doktor dernekleri öneri vermektedir.
AŞI KAÇ DOZ YAPILMAKTADIR VE NE KADAR SÜRE KORUMAKTADIR?
Aşı koldan yapılmaktadır. 6 ay içinde 3 doz yapılmaktadır. Yeni yapılan çalışmalar bu 3 dozun çok uzun yıllar koruyacağını göstermektedir. Rapel doz gerekliliğini yıllar öncesinden öğrenme şansımız olacak. O yüzden şu anda önemli olan 3 dozu yaptırmak.
AŞIYI NEREDE VE NASIL YAPTIRABİLİRİZ?
Kadınlar, kadın hastalıkları uzmanlarına gidebilirler. 9-16 yaş arası kızlar için ise çocuk hastalıkları uzmanına götürüp bilgi alınabilir ve aşı yaptırılabilir.
HPV AŞILAMASI EN ERKEN KAÇ YAŞINDA OLMALIDIR?
10 yaş. Bu yüzden kadınların 10-13 yaşındaki kızlarını da çocuk doktorlarına götürerek aşılatmaları son derece önemlidir. Bu sayede kız çocukları erken dönemde daha etkin koruma geliştirebilirler.
AŞININ FİYATI NEDİR?
268 TL ama kanserin bedeli ile kıyaslanmayacak bir miktar. Arabanıza kasko yapıyor musunuz? Cep telefonu faturası ödüyor musunuz? Kozmetik masrafınız nedir? Aşı, kızınızın veya sizin sağlığınız için çok önemli.
AŞILARIN DÜNYA`DAKİ UYGULAMALARI NE DURUMDA?
Dünyada kabul gören birçok medikal kuruluş tarafından kadın sağlığında son yılların en önemli buluşu olarak değerlendiriliyor. Aşılar dünyada birçok araştırma ödülü aldı ve yüze yakın ülkede aktif olarak uygulanıyor.
A.B.D, Avusturalya, Kanada, Avrupa Birliği ülkeleri, Israil ve bazı Arap ülkelerinde de aşılama rutin olarak önerilmektedir. HPV aşısı, dünya aşı tarihinin en hızlı kabul edilen ve uygulamaya konulan aşısıdır. Dünyada pek çok ülkede HPV aşısı devlet tarafından yürütülen ve finanse edilen aşılama programları gittikçe artmaktadır. 72’den fazla ülke, HPV virüsüne yakalanma riski bulunan kadın ve kızları “Toplu Aşılama Programı” kapsamına alıyor. Bu ülkelerde aşı geri ödeme kapsamındadır. Komşularımızda da Yunanistan, Romanya`da da yaygın uygulama önerileri yapıldı.
AŞILAMA ÖNCESİ TEST YAPTIRMAK GEREKİYOR MU?
Hayır. Tüm sağlık kuruluşları test yaptırmanın gereksiz olduğunu açıkladılar.
KİŞİDE HALİHAZIRDA HPV HASTALIĞI VARSA AŞI YAPTIRILABİLİR Mİ?
Evet. HPV`nin oluşturduğu hastalıkların tedavisi ile aşılama kararı birbirinden bağımsızdır. Aşı sayesinde diğer tiplere karşı korunma sağlanmış olur.
SON OLARAK NE SÖYLEMEK İSTERSİNİZ?
Benim başıma gelmez demeyin. Ne kadar erken korunursanız o kadar kendinize ve kız çocuğunuza iyilik edersiniz. Bir kaç dakika ayırın ve HPV`ye karşı korunun! Aşıdan sonra da düzenli kontrollerinizi aksatmayın.
BU KONUYLA İLGİLİ DİĞER HABERLER
Rahim Ağzı (serviks) Kanseri
Rahim Ağzı Kanseri Aşısı
Rahim Ağzı Kanseri Belirti Vermiyor | 
