Hamilelikteki tehlikeli birçok komplikasyon birden fazla üç aylık dönemde meydana gelebilir. Bu bölümde komplikasyonlar, en çok karşılaşıldıkları üç aylık dönemler halinde incelenmektedir.

BİRİNCİ ÜÇ AYLIK DÖNEMDE TEHLİKELİ DURUMLAR

DÜŞÜK: Düşük (tıbbi olarak spontan abortus olarak bilinir), fiziksel olarak kendi başına hayatta kalabilecek duruma gelmeden önce cenin ya da embriyonun, hamile kadının vücudundan çıkmasıdır. Bütün hamilelikler içerisinde %15 ile %30 arasında karşılaşılır.
Birinci üç aylık dönemde olursa erken düşük denir. 12 ile 20. haftalar arasında, geç düşük olarak adlandırılır. Cenin hayatta kalamayacak kadar gelişmemiş olsa bile hamileliğin 20. haftasından sonra ve 38. haftasından önceki doğumlara erken doğum denir.

Cenin ve plasenta düşürülürse buna tam düşük denir. Dokunun sadece bir bölümü düşerse buna eksik düşük denir. Erken düşüklerin birçoğu, kadının vücudunun hamileliği reddetmesinden kaynaklanan cenin ve embriyodaki kromozom anormalliklerinden meydana gelmektedir. Hamilelikte sigara ya da kokain kullanımı düşük riskini ciddi oranda artırır.

Seyrek rastlanan sebepler; enfeksiyon, hormonal bozukluklar gibi anneden kaynaklanan sağlık sorunları ya da rahmin duvarına yerleşmeyi zorlaştıran doğuştan gelen anormalliklerden ya da ceninde tümör olmasından ileri gelir.

Bir kere düşük yapmış olmak bir daha hamile kaldığınızda hamileliğinizi doğumla sonlandırmanızda bir sorun yaratmaz. Ancak ikiden fazla düşük yaptıysanız hamileliği tamamlamanızı önleyen sürekli bir sorun teşkil edebilir.

Bu durumda doktorunuz dölyatağı borularının ve rahmin içini görüntülemek için röntgen testi, enfeksiyon kontrolü için test ve bağışıklık sistemi, hormon ya da kromozom sorunlarını kontrol etmek için kan testleri isteyebilir.

SEMPTOMLAR: Pıhtı ya da doku çıkışı ile rahim kramplarının yanında vajinal kanama belirtiler arasındadır. Yaklaşmakta olan bir düşüğü engelleyemezsiniz; ama çıkan dokuları saklamak ve kontrol için doktorunuza götürmeniz gerekmektedir.

TEDAVİ SEÇENEKLERİ: Hamileliğinizin ilk üç aylık döneminde vajinal kanamanız ya darahminizde kramplar varsa doktorunuza danşmanız gerekir. Hamilelikte plasenta tarafından salgılanan insan koryonik gonadotropin (hCG) hormonu seviyenizi ölçmek için sizden kan örneği alınabilir.hCG seviyesinin düşmesi ceninin öldüğü anlamına gelebilir. Ceninin kalp atışlarını kontrol etmek için ultrason yapılabilir. Birçok kadın cenin öldükten günler ya da haftalar sonra düşük yapmaktadır.

Düşük tamamlanmamışsa ya da cenin ölmemişse; ama hiçbir doku çıkmamışsa, kalan dokuların rahminizden temizlenmesi için dilatasyon ve kazıma yaptırmanız gerekebilir. Doktorunuz size bir daha hamile kalmadan önce bir ya da iki regl döngüsü geçirmenizi önerebilir.Düşük duygusal açıdan zor bir durumdur. Hamileliğiniz ne kadar sürmüş olursa olsun sizin ve ailenizin yas tutması son derece normaldir. Kaybınızla ilgili destek almak için bir destek grubuna
katılabilirsiniz; bu konuda doktorunuzdan tavsiye alabilirsiniz.

DIŞ GEBELİK: Dış gebelik genelde dölyatağı tüplerinden birinde (bazen de tübal gebelik denir) rahmin dışında oluşur. Bazen de serviks veya karında ya da yumurtalıkla meydana gelir.Rahim dışında büyüyen embriyo çıkarılmazsa büyümeye devam eder ve sonunda ölüm tehlikesi olan komplikasyonlara yol açabilir.

Dölyatağı borularının daralmasına ya da yaralanmasına neden olan herşey dış gebelik riskini artırabilir. Pelvik enfeksiyondan dolayı tüplerin daralması  en sık rastlanan sebeplerdendir. Bazı kadınlarda hiçbir belirti olmamasına rağmen kadınların Dış Gebelik birçoğu karınlarının alt bölgesinde ağrı duyar, regli gecikir ya da düzensiz vajinal kanaması olur. İç kanamanız varsa; kendinizi güçsüz hissedersiniz, başınız ağrır ve bayılabilirsiniz.

Doktorunuz pelvik bölgenizi muayane eder. Hamileliğinizin beşinci ya da daha sonraki haftalarındaysanız ve kan testleri insan koryonik gonadotropin hormonunuzda (hCG) düşüş olduğunu gösteriyorsa doktorunuz dış gebelikten şüphelenebilir. Hamileliğin rahimde olup olmadığını kontrol etmek için ultrason  yapabilir. Dış gebelik geçiriyorsanız plasenta ve embriyoyu rahim dışındaki lokasyonundan çıkarmak için laparoskopik ameliyat olmanız gerekebilir. Dölyatağı borusu parçalandıysa onarılması ya da çıkarılması gerekebilir. Kadınların çoğunluğu tek bir dölyatağı borusu ile hamile kalmaktadır.

Belirli durumlarda dış gebelik hamilelik dokularının parçalanıp vücuttan atılmasını sağlayan bir ilaç olan metotreksat ile tedavi edilebilir.

KANAMA: İlk üç aylık dönemde vajinal kanama her 4 kadından l`inde görülür. Kanamanız varsa doktorunuza bildirin. Kanamanın bazı nedenleri vardır. İmplantasyon kanaması (embriyonun rahme yerleşmesinden dolayı), hamile kaldıktan bir hafta sonra gerçekleşir ve hamileliğe zararı yoktur. Bir ya da iki gün lekelenme yapar. Hafif kramplar ve sırt ağrısının da olduğu günler ya da haftalarca süren hafif ama sürekli kanama, yaklaşmakta olan bir düşüğü işaret ediyor olabilir . Birçok doktor günlük aktiviteleri azaltmayı önerse de bu uygulamanın düşük riskini azalttığı kanıtlanmamıştır. Dış gebelik de kanamaya yol açabilir. Nedenini belirlemek için ultrason yapılır.

Prof. Dr. İsmail Çepni
Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Ana Bilim Dalı
www.jinem.com