Kalp yetersizliği nedir? Nefes darlığı hangi durumlarda kalp yetersizliğinin habercisi olabilir?  Kanser tedavisi, hamilelik, doğum kalp yetersizliği için bir risk faktörü müdür? Kalp yetersizliği nasıl teşhis ve tedavi edilir? Kalp yetersizliğinin tedavisinde kalp pillerinin yeri nedir? Biventiküler ICD’ler hangi hastalara uygundur ve ne gibi avantajlar getirir?

Sağlık Bakanlığı Siyami Ersek Göğüs Kalp  Damar Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nden Kardiyoloji uzmanı Doç. Dr. İzzet Erdinler’e merak edilen bu soruları yönelttik. İşte aldığımız yanıtlar:

.Kalp yetersizliği nedir?
“Kalbin, vücudun ihtiyaçlarını karşılamada yetersiz kalması olarak tarif edebilirim. Vücut büyük ölçüde çeşitli besin maddelerine ve oksijene ihtiyaç gösterir. Eğer kalp bunu yeterince yapamaz ve ihtiyaçları sağlayamazsa kalbin fonksiyonlarında bir azalma var demektir. Buna kalp yetersizliği deniyor.”

NEFES DARLIĞI VE ÇABUK YORULMAYA DİKKAT!

.Kalp yetersizliğinin belirtileri nelerdir, hastalığın evrelerine göre kişinin ne tür yakınmaları oluyor?
“Kalp yetersizliği dört evrede ifade ediliyor. Başlangıçta kalbin fonksiyonlarında bir azalma yokken hastanın belli risk faktörlerini içermesi, örneğin sigara içiyor olmaları, alkol kullanıyor olmaları ya da belirgin kolesterol ve şeker yüksekliklerinin varlığı kalp fonksiyonlarında kısmi bir değişiklik yapar ama bu belirgin nitelikte klinik düzeye çıkmaz ancak giderek artan oranlarda kalp kasılma fonksiyonları ve sonrasında da gevşeme fonksiyonları bozulmaya başlar. Bu bozulma derecesi artarak ikinci devreden başlayarak giderek ağır eforlarda yani hastanın günlük aktivitesinde olmayan koşma, merdiveni hızlı çıkması gibi durumlarda da giderek nefes darlığına, çabuk yorulmalara neden olur. Sonrasında günlük aktivitede de şikâyetler olmaya başlar. Ufak aktivitelerde bile hasta nefes darlığı çekmeye, yorulmaya başlar, çarpıntı hisseder. Bu kalp yetersizliğinin üçüncü evresidir. Sonrasında giderek göğsünde sıkışmalar olmaya başlar ve bunlar bir süre sonra yatar pozisyonda da görülür. Hasta yatamaz, başını yüksekte tutmak zorunda kalır, ayakları şişer, belirgin bir şekilde nefes darlığı çeker, geceleri nefes darlığıyla uyanıp kalkıp oturmak ve hava açlığı içerisinde dışarıda dolaşmak ihtiyacı hisseder. Bu durumda evre dört seviyesine gelmiş demektir. Evre dört seviyesinde günlük aktivitelerini yapamadığı gibi istirahat durumunda da belirgin şikâyetleri olmaya başlar.”

KAPAK HASTALIKLARI KALP YETMEZLİĞİNE NEDEN OLABİLİR!

. Kalp yetersizliği neden kaynaklanır?
“Kalp yetersizliği birinci olarak idyopatik kökenli olabilir. Yani henüz net olarak bilmediğimiz  nedenlere bağlı olarak  görülebiliyor. Birtakım kalıtımsal nitelikte kalp yetersizlikleri var örneğin, X’e bağlı genetik geçişli kalp yetersizlikleri var, kardiyomiyopatiler diyoruz buna.Çeşitli metabolik hastalıklar kalp yetersizliğine neden olabilir.

Bunların dışında koroner arter hastalığı, yüksek tansiyon, kalp kapak bozukluğu, doğumsal kalp hastalıkları kalp yetersizliğine yol açabilir. Kalp yetersizliğinin Türkiye’de ve dünyadaki en önemli nedeni aslında yüksek tansiyona ve kalp damar hastalığı bağlıdır.”

“NEFES DARLIĞI SADECE KALP YETERSİZLİĞİNE BAĞLI DEĞİLDİR”

. Nefes darlığı, kalp yetersizliğinin en belirgin özelliğidir, deniyor. Nefes darlığı yaşayan herkes “acaba kalp yetersizliği sorunum var mı?” demeliler mi?
“Nefes almanın farkına varılmasına nefes darlığı deniliyor ama nefes darlığı sadece kalp yetersizliğine bağlı değildir.

En başta akciğer hastalığı burada önemli bir nedendir. Türkiye’de çok yaygın bir şekilde sigara kullanımı var, buna bağlı olarak da akciğer hastalığı daha sık görülen bir problemdir. Bunun yanı sıra özellikle hareket azlığı ve efor kapasitesindeki düşüklük önemli bir nedendir.Türk toplumu genellikle hareketi az, kilosu giderek artan bir toplum olmaya başladı. Ufak eforlarda bile kalp yetersizliği bulgusu olmaksızın da kişilerde nefes darlıkları gelişebiliyor. Ayrıca nefes darlığı alışık olmadığımız bir eforu bir seferliğine yaptığımız zamanda da görülebilir. Kalp yetersizliği de nefes darlığının önemli nedenlerinden biridir.

KANSER TEDAVİSİNE BAĞLI KALP YETMEZLİĞİ

.Kanser tedavisi gören hastalarda kalp yetersizliği gelişebilir mi? Sebebi nedir?
“Gelişebilir, özellikle kullanılan anti- kanser ilaçlar aynı zamanda kalp fonksiyonlarını bozabiliyorlar. Örneğin kemoterapide kullanılan ilaçlar büyük ölçüde kalp fonksiyonlarını bozup, kalbin kasılmasını da bozabilirler buna bağlı olarak bazen kalıcı bazen de geçici nitelikte kalp yetersizliği bulguları ortaya çıkabilir.

İki tür kalp yetersizliği vardır.Kalbin kasılmanındaki yetersizliğe sistolik kalp yetersizliği diyoruz. Bir de kalbin kasılması normal olduğu halde kalp duvarların kalınlaşıp,sertleştiğin de olan  kalbin gevşeme bozukluğu vardır ki  buna da diastolik kalp yetersizliği denilir. Özelliği de yaşlı hastalarda, yüksek tansiyonu olan kişilerde, ritim bozukluğu olanlarda bu tür diastolik dediğimiz gevşeme bozukluğuna bağlı kalp yetersizliği bulguları olabilir.”

“KAN KANSERİ TEDAVİSİNDE KULLANILAN İLAÇLAR KALP FONKSİYONUNU BOZABİLİR”

.Hangi kanser türlerinde ya da tedavilerinde özellikle görülür?
“Özellikle gastroentestinal sistem kanserlerinde kullanılan ilaçlar, meme ve kan kanserinin seyrinde kullanılan bazı ilaçlar kalp fonksiyonlarını bozabilirler aynı şey prostat kanseri seyrinde kullanılan ilaçlar içinde geçerlidir.”

“İLK GEBELİKLERDE KALP YETERSİZLİĞİ DAHA SIK GÖRÜLÜR”

.Doğuma bağlı olarak kadınlarda kalp yetersizliği gelişme riski var mıdır, sıklığı nedir ve bu durum neye bağlı olarak gelişir?
“Kalp yetersizliği özellikle gebelik sonrasında meydana gelebiliyor. Buna peripartum kardiyomiyopati deniyor. Özellikle kalp yetersizliği ilk gebeliği olan kişilerde daha fazla oranda olmak üzere görülebiliyor. Gebeliğin sonrasında aniden kalp fonksiyonlarında bozulma görülebiliyor. Bu daha sonraki dönemlerde düzelebiliyor ama düzelmeyebiliyor da. Altı aylık periyotta yüzde 50’ye yakın oranlarda düzelme gösterebilir veya kalıcı da olabilir veya gebelikten sonra düzeldiği halde sonraki gebelikte tekrar edebilir. Bunun kan uyuşmazlığı ile birtakım toksik maddelere gebenin maruz kalmasıyla bağlantısı olduğu söylenmekle beraber en önemli neden büyük ölçüde idyopatik kökenlidir. Nedeni açığa kavuşmuş değildir, daha çok birtakım antikorların da daha fazla oranda gebelik kardiyomiyopatisine neden olduğu bildiriliyor.

“KADINLAR BİR ERKEKLER İKİ KADEH İÇKİ TÜKETEBİLİR”

.Alkolle kalp yetersizliği arasında ilişki var mıdır? Alkol kalbi nasıl etkiler, kalp sağlığı açısından en zararlı içkiler hangileridir?
“Alkolün kalbi nasıl etkilediği konusunda söylenebilecek şey şudur: Kalp damar hastalığı için alkol belli oranlarda tüketildiğinde faydalı olabilir. Örneğin her içkinin bir ile iki kadeh kadarı, kadınlarda bir kadeh; erkeklerde iki kadeh faydalı olabilir.
 Ancak yoğun alkol tüketiyorsanız alkole bağlı kalp yetersizliği olabilir buna alkolik kardiyomiyopati diyoruz. Uzun yıllar yoğun alkol tüketen kişilerde alkole bağlı kalp yetersizliği olabilir, alkol kesildikten sonra kısmi olarak rahatlama olabilir. Alkolün ritim bozukluklarını arttırıcı etkileri de var ayrıca fazla kalori alındığı için büyük ölçüde kilo artışına da yol açma olasılıkları var. Bunun yanı sıra kan yağlarının bazılarında örneğin trigliseritleri yükseltiyor .

“RİSK FAKTÖRLERİ AZALTILMALI ARDINDAN TEDAVİYE BAŞLANMALI”

.Kalp yetersizliğinde tedavi seçenekleri nelerdir?
“Tedavi seçenekleri çok önemli. Kalp yetersizliğinin tedavisinde ilk olarak risk faktörlerini azaltmalıyız. Bu da şudur: tansiyonu, şekeri kontrol edersiniz, kan yağlarını düşürürsünüz, sigara kullanımını kesersiniz, alkolü çok fazla tüketmekten vazgeçersiniz,  kilonuz fazlaysa ki kilo vermeye çalışırsınız. Bazen bu yeterli olmaz, kalp yetersizliğinin semptomlarını azaltmak için başka şeyler yapmak gerekir. Bunların ardından  ilaç tedavisine başlanabilir. Kalbin kasılmasını artıran inotropik ilaçlar, vücutda sıvı birikimini azaltan diüretikler,aritmi ve aşırı sempatik aktiviteyi azaltan betablokerler, kalbin önündeki ve ardındaki yükü azaltan damar genişletici ACE inhibitörleri ve ARB’ler tedavi seçenekleridir.   Kısacası bu ilaçları kullanarak kalbin yetersizliğini düzeltmeye çalışabilirsiniz. Bazen bu ilaçlarda yeterli olmaz, bu durumda kalp yetersizliğinde ilaç tedavisinin üzerine farklı şeyler koymanız gerekir. Örneğin pil takılabilir, biventriküler dediğimiz kalbin normal, senkron kasılmasını sağlayan pillerin takılması düşünülebilir; kalp yetersizliğine bağlı aritmileri düzeltmek için şok veren piller (ICD) takılabilir. Bunlarda yeterli olmazsa birtakım aletler var, yapay kalp dediğimiz kişinin yanında taşıyabileceği şekilde yapay kalpler  mevcuttur. Bu aletler genellikle kalbin sol karıncığını desteklerler. Bunlar da yeterli olmazsa kalp nakli bir tedavi seçeneğidir.

“HER HASTAYA PİL TAKILMAZ”

.Kalp yetersizliğinin tedavisinde kalp pilinin yeri nedir? Ne tür piller söz konusudur? Kalp yetersizliği olan her hastaya pil takılır mı?
“Kalp yetersizliğinin iki tane önemli problemi var. Birinci ve en önemli problemi kalbin pompa yetersizliğidir. Pompanın senkron ve düzenli çalışması için biventriküler denilen kalbin iki karıncığının senkron çalışmasını sağlayan özel nitelikte piller var ve  bunlara biventriküler, iki ventrikülüde  ilgilendiren, iki karıncığı da ilgilendiren piller diyoruz.. Bu piller Türkiye’de de yaygın olarak kullandığımız pillerdir.  Bunların takılması tüm kalp yetersizliği hastalarında mümkün olmuyor. Ancak yüzde 10-15, en fazla yüzde 20’sinde mümkün olabiliyor. Bu pillerden yarar görebilecek hasta grubu, kalbinin kasılması yetersiz, ayrıca kalp içerisinde senkronizasyonu bozan, senkron şekilde kasılmasını engelleyen bir dal bloğu olan hastalardır. Bu dal bloğuna sol  dal bloğu diyoruz. Ayrıca evre 3-4 kalp yetersizliği olan hastalar bu pillerden daha fazla yararlanıyorlar.Kalp yetersizliğinde diğer bir problem  ritim bozukluklarıdır. Bu ritim bozuklukları da pompa yetersizliğinin yanı sıra ölüme en çok neden olan problemlerden bir tanesi. Bu durumda da ICD denilen şok veren aletler takıp ritim bozukluğunu düzeltmeye çalışıyoruz. Bu iki aleti bir araya getirip biventriküler ICD denilen aletler var. Hastaya bir seferde, iki fonksiyonu birden bulunduran bu özel nitelikli aletleri takabiliyoruz.”

.Kalp pilinin kalp yetersizliği olan hastaya ne gibi avantajları vardır?
• Kalbin senkron kasılmasını sağladığı için kalp içi basınçları düşürüyor.

• Kalpteki kapak bozukluklarını düzeltiyor.

• Kalp hastalarının yürüme kapasitesini arttırıyor. Yaşam kalitelerini düzeltiyor.

• Kalbin oksijen tüketimini büyük ölçüde azaltıyor.

• Hastaların çok ağır semptomlardan daha az ağır semptomlara doğru gitmesini sağlıyor.

• Yaşamlarını uzatıyor.

.Kalp pillerinin ömrü ne kadardır?
“Altı ila sekiz yıl kadardır.

“TEDAVİDE ÇOK BÜYÜK GELİŞMELER VAR”

.Kalp yetersizliği tedavisinde ne gibi gelişmeler vardır?
“Çok büyük gelişmeler var.  Özellikle son zamanlarda kalp yetersizliği düzeltecek çeşitli ameliyatların yapılmaya başlanmış olması, biventriküler ICD dediğimiz özel pillerin teknolojilerinde   yapılan yeni gelişmeler, kök hücre uygulamaları var. Kök hücre uygulamaları çok kullanılmıyor ama üzerinde çok çalışılıyor. Kök hücre uygulamasıyla kalp yetersizliğinin azaltılmasını sağlamaya yönelik çabalar var. Ayrıca kalp yetersizliğini düzeltmek için çeşitli yeni ilaçlar kullanılıyor, aritmilerin düzeltilmesi için yeni ilaçlar araştırılıyor. Yeni rehabilitasyon biçimleri ya da düzenleri, disiplinleri oluşturup hastaların daha fazla  takibi  sağlanıyor. Hastaların risk faktörlerini  azaltılması için büyük çaba var. Kalp damar hastalığı düzeltilmeye, diğer kapak bozuklukları ve tansiyon hastalıkları daha fazla  kontrol edilmeye çalışılıyor ve böylece kalp yetersizliğinin azaltılmasına yönelik çabalar devam ediyor.”

KONUYLA İLGİLİ DİĞER BAŞLIKLAR

Kalp Yetersizliği Nedir?

Kalp Krizinin Belirtilerine Dikkat

Kalp Pili Hakkında Merak Edilenler

Genetik Yapı Kalbi Tehdit Ediyor