Stent takmak, yavaş salınım özelliğine sahip ilaçlarla kaplanan stentlerin, daralan kroner arterlere yerleştirilmesi olarak özetlenebilecek bir yöntem, bu yöntem `uygun hastalarda`, en az by-pass kadar başarılı sonuçlar veriyor. Stentler, 6 ay boyunca ilaç salgılayarak o bölgede yeni hücre gelişimini engelliyor. Stentle açılan bölge, bir daha kapanmıyor.

Anadolu Sağlık Merkezi doktorları, stentler hakkında detaylı bilgi verdi.

Günümüzün en yaygın sağlık sorunlarının başında hiç tartışmasız koroner arter hastalıkları geliyor. Değişen yaşam koşulları, hareketsizlik, kötü beslenme alışkanlıkları, yüksek kan yağları ve de en önemlisi sigara kullanımı yüzünden kalp hastalıkları tüm toplumlarda bir "salgın" halini almış durumda. Öyle ki Türk Kardiyoloji Derneği`nin rakamlarına göre yurdumuzda her yıl 330 bin kişide yeni koroner kalp hastalığı gelişiyor. Ülkemizdeki toplam koroner arter hastası sayısının 2,8 milyon kişi olduğu ve her yıl 170 bin kişinin koroner arter hastalıkları nedeniyle hayatını kaybettiği bildiriliyor. Nüfusun giderek yaşlanması nedeniyle önlem alınmadığı takdirde bu rakamın 2010 yılında 250 bin kişiye ulaşacağı tahmin ediliyor.

Bilim adamları bir taraftan hastalık oluşumunu engellemek ve kalp hastalıklarından korunmak için neler yapılması gerektiğini halka anlatırken diğer taraftan da, tanı ve tedavide başarı oranlarını artırmak amacıyla araştırmalarını sürdürüyor; yukarıda çizdiğimiz karanlık tabloyu biraz daha iyimser hale getirmeye çalışıyorlar. Teknolojinin tıp bilimi ile ortak çalışmaları sonucunda kalp hastalarının yaşam kalitesini yükselten, yaşam sürelerini uzatan yeni tedavi yöntemleri ortaya konuluyor. Bu yöntemlerden biri de ilaç kaplı stentler...

İlk olarak 2001 yılında uygulanmaya başlanan ilaç kaplı stentlerle yapılan uzun dönem çalışmalarının sonuçları açıklanmaya başladıkça, ilaç kaplı stentlerin "uygun hastalarda" en az by-pass kadar, hatta bazen daha da başarılı olduğu ortaya çıkıyor. Bu alanda yapılan 3 yıllık çalışmalar, kalp damarlarının daraldığı noktalara uygulanan ilaç kaplı bu çelik kafeslerin damar içine yerleştirilmesinden sonraki ilk 3 yıl içerisinde, o bölgede elde edilen genişlemenin yüzde 92.7 oranında korunduğunu gösteriyor.

İLAÇ KAPLI STENT NEDİR?
Kalbi besleyen ve "koroner arterler" adı verilen damarların genişliği ortalama 3 mm çapındadır. Çeşitli nedenlerden dolayı aterosklerotik plaklar gelişerek, koroner damarların içerisinde daralmaya neden olur. Kişi bu daralmanın derecesine bağlı olarak efor sırasında ya da istirahat halinde göğüs ağrısı hissedilebilir. Daha da ileri safhalarda koroner damarlar kan pulcukları ve pıhtı ile tamamen tıkanabilir ve bunun sonucunda da kalp krizi meydana gelir. Sonuçları kalp krizine kadar uzanan koroner arter darlıklarını açmak için uzun yıllar, sadece koroner anjiyoplasti uygulamasından yararlanıldı. Bu yöntemde ucunda balon bulunan bir kateter, koroner damara sokularak o bölgedeki daralma ortadan kaldırılmaktadır. Ancak, uzun dönemli çalışmalar, koroner anjiyoplasti ile açılan damarların büyük bir oranda, aynı yerden yeniden tıkandığını göstermektedir. Bunun üzerine bilim adamları damar içindeki darlığın ortadan kaldırılması amacıyla stent adı verilen küçük çelik kafesler geliştirdiler.

Önce balonla açılan damar cidarının tekrar tıkanmasını önlemek amacıyla, bu bölgeye metal yoğunluğu düşük olan elek şeklinde çelik kafesler yerleştirildi. Fakat zaman içerisinde bu tip stentlerin de kesin çözüm olmadığı anlaşıldı. Çünkü insan bedeni, yabancı bir madde olarak algıladığı bu çelik stentlere reaksiyon göstererek, bu reaksiyon nedeniyle damar içinde hücrelerin çoğaldığı anlaşıldı. Bunun sonucunda da hastaların yüzde 25 ile yüzde 45`inde, 3 ile 9 ay arasında aynı bölge yüzde 50 ve daha fazla oranda daralma oluştuğu ortaya çıktı.

Durum böyle olunca tıp bilimi, bu reaksiyonu engellemek için neler yapabileceğini araştırdı ve sonunda stentlerin üzerini bu bölgedeki hücre gelişimini engelleyecek ilaçlarla kapladı ve ilaç kaplı stentler geliştirildi. Yavaş salınım özelliğine sahip ve kanser tedavisinde kullanılan ilaçlarla kaplanan bu stentler, altı ay boyunca ilaç salgılayarak o bölgede yeni hücre gelişimini engelliyorlar. Böylece stentle açılan bölge, büyük oranda bir daha kapanmıyor.

ÖZELLİKLE GENÇ HASTALARA
Koroner arterlerin açılmasında kullanılan en son teknolojik gelişme olan ilaç kaplı stent uygulaması kalp hastalıklarının tedavisi konusunda iddialı olan Anadolu Sağlık Merkezi`nde başarıyla gerçekleştiriliyor. İlaç kaplı stentlerin kalp damarlarında darlık tespit edilen uygun hastalarda, önde gelen tedavi metodlarından biri olduğunu söyleyen Anadolu Sağlık Merkezi Kardiyoloji Ekibi`nden Uzman Dr. Gürsel Ateş`in, "uygun hasta" tanımı şöyle:
"Özellikle şeker hastalığı, küçük damar hastalarında, genç hastalarda ve daha önce by-pass operasyonu geçirmiş olan riskli hastalar ilaç kaplı stentten en fazla fayda görecek hasta grubunu oluşturuyor. Bunun yanında kalp damarlarında tıkanıklık olan genç hastalar da, bunu engelleyecek bir durum yoksa mutlaka ilaçlı stentle tedavi edilmelidir. Genç popülasyonda by-pass cerrahisinin mümkün olduğunca geri atılması gerekiyor. Çünkü bir ameliyat olduktan sonra ikinci ameliyatın riski daha çok artıyor. İlaç kaplı stentler kullanarak hastalarımıza zaman kazandırmış, hastamızın ikinci operasyon riskini azaltmış oluyoruz. Bu gruplarda özellikle ilaç kaplı stentlerin özellikle tercih edilmesi gerekiyor."

ÇIPLAK STENT ÇÖZÜM DEĞİL
Geçtiğimiz Mart ayında açıklanan ve çıplak stentlerle ilaç kaplı stentlerin karşılaştırıldığı ART 2 çalışmasının 1 yıllık sonuçlarına göre, çıplak stent konulan hastaların yüzde 76`sı ilk 9 ay içerisinde tekrar stent işlemine ihtiyaç duymazken, ilaç kaplı stentlerde bu oran sadece yüzde 94 olarak gerçekleşmiş. İlaç kaplı stentler, ilk 6 ay içinde hücre gelişimini engelleyici ilaç salgılayarak, daralan noktanın yeniden tıkanmasını engelliyorlar. 6 aydan sonra da vücut konulan stenti yabancı bir madde olarak algılamaktan vazgeçtiği için, stent uzun yıllar damar içinde tıkanmadan kalabiliyor. Damar içine aynı noktaya stent uygulaması uygun olduğu sürece tekrar yapılabiliyor.

Stent uygulamasının by-pass cerrahisine göre en önemli avantajlarından biri de, uygulamanın koroner anjiyografi kadar hastaya daha az zahmet veren bir işlem olması ve hastanın bir iki gün içinde günlük yaşamına dönmesi. Stentin lokal anestezi altında uygulandığını ve işlemin sadece 20 dakika ile 1.5 saat arasında sürdüğünü söyleyen Dr. Ateş, uygulamayı şöyle anlatıyor:

"Lokal anestezi yaptığımız hastaların yüzde 90`nında kasıktan, yüzde 10-15`inde kol içinden ya da bilekten girerek, arterlere çok ince bir tel gönderiyoruz. Stent uygulamasının en önemli risklerinden biri olan pıhtılaşmayı önlemek için hastaya işlem öncesinde kan sulandırıcı ilaç yapıyoruz. Çünkü vücut stendi yabancı bir madde olarak algılayıp reaksiyon gerçekleştiriyor. Telin ucundaki balonla damar çapını 2 mm`ye kadar açıyoruz. Açtığımız noktanın tıkanmaması için balonu çıkarıp, stenti kuruyoruz. Stenti damar çapına kadar genişleyecek şekilde yerleştiriyoruz. İlaçlı stentlerde, stent üzerinde kaplı olan ilacı salgılamaya başladığı için 6 ay boyunca orada hücre üremiyor. İşlem öncesinde kan sulandırıcı kullanıyoruz hemen işlemin ardından kanülümüzü çıkaramıyoruz. İşlem öncesinde kanı sulandırdığımız için kanülü çıkarmak için 4-5 saat o durumun normal hale gelmesini bekliyoruz. Kanülü çıkardıktan sonra hastanın 6 saat kum torbası ile yatması gerekiyor. Derin bir kesisi olmadığı için hasta, ertesi gün normal günlük yaşamına dönebilecek durumda taburcu oluyor. Ancak pıhtılaşma olasılığına karşı bir iki gün istirahat etmesini istiyoruz. By- pass cerrahisinde hastaneden çıkış 1 haftaya kadar, normal yaşama geçiş süresi de 1.5 aya kadar uzayabiliyor."

İlaç kaplı stentler kime uygulanmalı?
Yapılan çalışmalarla avantajları by-pass cerrahisi ile neredeyse eş durumda olduğu ortaya konan ilaç kaplı stentlerin teorik olarak birçok lezyona uygulanabildiğini söyleyen Dr. Gürsel Ateş, hasta seçiminde dikkatli davranıldığında başarı şansının arttığını belirtiyor. Özellikle diyabet, küçük damar hastalarında ve daha önce by-pass operasyonu geçirmiş olan hastaların ilaç kaplı stent tedavisinden yararlanması gerektiğini belirten Dr. Ateş, "Genç hastalara eğer bir zorunluluk yoksa, erken dönemde by-pas cerrahisini önermiyoruz" diyor. Dr. Ateş, stent uygulanmaması gereken hasta grubunu da şöyle açıklıyor: "Bazı lezyonlar teknik açıdan balon ve stent uygulamasına izin vermez. Kalp içindeki konumları buna uygun değildir. Kalbin kasılma gücünde önemli kayıpların meydana geldiği durumlarda da dikkatli olmak gerekiyor. Üç damar hastası olanları da damarların tümünün açılması mümkün olmadığı durumlarda cerrahiye gönderiyoruz. Erken dönemde yakalanmış tıkanıkları açıyoruz. Ancak örneğin total tıkanıklığın gelişme süresi önemlidir; eğer erken dönemde balon uygulanırsa bu damarların açılma şansı yüksek olmasına rağmen eskiden gelişmiş tam tıkanıklığı olan hastaların by-pass olması daha avantajlı."

Kaynak: Anadolu Sağlık Merkezi web sitesi
(www.anadolusaglik.org)

KONUYLA İLGİLİ DİĞER BAŞLIKLAR

Kalbe Bilgisayarlı Anjiyo

Doktorunuzun Koyduğu Teşhis Acaba Doğru Mu?