International Hospital Kardiyoloji Bölümü’nden Doç. Dr. Tuğrul Okay, 40 yaş üstü erkeklerin ve kadınların, temel risk faktörlerini ortaya koyarak kalp krizi geçirme riskinin nasıl belirlenebileceğini anlatıyor. Siz de bu faktörleri değerlendirerek kendi risk analizinizi yapabilirsiniz.

Kalp krizine neden olabilen temel risk faktörleri nelerdir?
Ülkemizin en önemli sağlık problemlerinden biri olan sigara içiminin, kalp krizi riskini oldukça arttırdığını hepimiz biliyoruz. Son çalışmalarda, belki çoğumuzun bilmediği, sigara yerine pipo veya puro içiminin de masum olmadığı saptanmıştır.

Kalp krizine neden olan diğer faktörler nelerdir?
Diğer bir risk faktörü hipertansiyon, yani tansiyon yüksekliğidir. 120 mm Hg (12 cm Hg) büyük, 80 mm Hg (8 cm Hg) küçük tansiyon değerlerinin altı her yaş için normal kabul edilir. Kaç yaşında olursanız olun, kan basıncı değerleriniz 14-9 cm Hg ve üzerindeyse hipertansiyon hastasısınız demektir. Bir diğer faktör ise şişmanlıktır. Kişinin sadece kilosuna bakarak şişman ya da zayıf olduğunu düşünmesi doğru değil. Bir kişinin kilosunu, boyunun metre değerinin karesine bölmesiyle elde edilen değere, beden kitle indeksi (BMİ) deniyor. Bu değerin 25 kg/m2`nin altında olması gerekir, 30`a kadar olan değerler şişmanlık, bunun üzeri tedavi gereken hastalıktır. Bugün herkes tarafından da bilindiği gibi, bel çevremizin genişliği kalp krizi riski açısından şişmanlıktan daha fazla önem taşıyor. Erkeklerde 94 cm`den kadınlarda 88 cm`den geniş bel çevresi artmış kalp damar hastalıkları riski anlamına geliyor. Bunun dışında, şeker hastalığı bugün kalp damar hastalıkları açısından tek başına çok kuvvetli bir risk faktörüdür ve şeker hastalarının hiçbir yakınmaları olmasa bile, en az senede bir defa kardiyolog kontrolünden geçmelerinde fayda var.

Kolesterol yüksekliğinin kalp krizine etkisi nedir?
Kolesterol yüksekliği yerine kolesterol problemi dememiz daha doğru. Bugün artık kişinin risk durumunu değerlendirmek için sadece total (toplam) kolesterol düzeyine bakmıyoruz. Aynı zamanda HDL kolesterol dediğimiz, iyi kolesterol değerine de bakarak bir kanıya varıyoruz. Toplam kolesterol değerini, HDL kolesterol değerine böldüğünüzde elde edilen sayı, kişinin kolesterol açısından risk durumunu gösterir. Örnek vermek gerekirse; total kolesterolünüz 240 mg/dl ve HDL kolesterolünüz 55 mg/dl olsun. Böldüğümüzde çıkan oran 4,4 olmaktadır. Bu değer, ne kadar yüksek ise riskiniz o kadar yükselmektedir. Bu oranı HDL kolesterolün yüksekliği düşürmekte, düşüklüğü ise yükseltmektedir.

Bu ne anlama geliyor?
Kolesterolünüz 180 mg/dl ise kolesterolüm çok düşük diyerek sevinmeniz için, mutlaka HDL kolesterolünüzü de ölçtürüp öyle değerlendirmeniz gerekiyor. Örneğin HDL kolesterolünüz 28 mg/dl ise oran 6,4 olmakta ve normal gibi gözüken kolesterol değerinize rağmen, kalp krizi açısından yüksek riskli kişi durumuna girmektesiniz.

Bu oranda bir sınır değer var mı?
Total kolesterol/HDL kolesterol oranında bir sınır koymak doğru olmasa da, bulunan değer 4 ve altındaysa iyi, 4,5-5 üstündeyse kötü denebilir. Eğer bu oran 7 ve 8`leri buluyorsa mutlaka kardiyolog ile görüşmekte yarar var.

Bu denli yüksek oranlara sık rastlanıyor mu?
Evet, sigara tüketimi, HDL kolesterolü düşürdüğü için sigara içenlerde sıklıkla bu oranlara rastlıyoruz. Total kolesterol 210 mg/dl, HDL kolesterol 30mg/dl ise zaten oran 7 gibi çok tehlikeli düzeylere çıkmış oluyor.

Kalp damar hastalıklarında genetik faktörler ne ölçüde etkili?
Özellikle babanın 45 yaş altı, annenin 55 yaş altında koroner kalp hastalığı, yani miyokard infarktüsü, koroner by-pass operasyonu, stent uygulaması geçirmesi, koroner anjiyoda daralmış veya tıkanmış damarların olması, bir sonraki nesil için risk faktörüdür.

Kalp krizi geçirme riski yüksek bir kişi ne yapmalı?
Unutulmaması gereken nokta; kalbimizi besleyen damarlarımızın çeperleri (koroner damarlar), daha ilk gençlik çağları olan yirmili yaşlarda yağlı materyaller ile dolmaya başlar. Bunların damarı ciddi ölçüde daraltacak kadar ilerlemesi çoğunlukla 10-20 bazen 30 yılı buluyor. O halde; esas olan kendimizi riskli olan grupta görüyorsak çok erkenden önlemleri almaya başlamalıyız. Sigara içmeden, düzenli egzersiz yaparak, az kalorili ve sebze meyve ağırlıklı beslenerek; gerekirse tansiyon ve kolesterol ilaçlarını düzenli alarak, kalp ve kalp sağlığını korunmak için önlem almak gerekir.

Kaynak: Acıbadem Hastanesi web sitesi
(www.acibadem.com.tr)

KONUYLA İLGİLİ DİĞER BAŞLIKLAR

Kalp Krizinin Belirtilerine Dikkat

Kadınlarda Kalp Krizi Riski

Kalp Krizi ve Kardiyak Arrest

Kalp Krizini Önlemek