. Karaciğer kanseri nedir?
Karaciğerin kendi hücresinden kaynaklanan kötü huylu (habis) tümörlere primer (birincil) karaciğer kanseri diyoruz.  Karaciğerin kendi hücrelerinden çıktığı için hepatosellüler (karaciğer hücreli) karsinom adı ile anılır. En sık görülen ve en ölümcül tümörlerden biridir.

. Karaciğer kanseri gelişimi açısından risk faktörleri nelerdir?

* Hepatit B virüsü enfeksiyonları
* Hepatit C virüsü enfeksiyonları
* Hepatit D virüsü enfeksiyonları
* Aflatoksin (aspergillus flavus zehiri)
* Sirozlar
* Genetik.konjenital,metabolik hastalıklar
* Hemakromatozis, Wilson, Glikojen depo hastalığı,….
* Kimyasallar
* Nitritler, hidrokarbonlar, solventler,
(Belki de büyük olasılıkla multifaktöryel!) 

. Karaciğer kanserinin bulguları nelerdir?
Karaciğer kanserinin erken çok özgün bir bulgusu yoktur.  O nedenle de tanı konduğunda kanser genellikle büyük boyutlara erişmiş olarak bulunur.  Sıklıkla, kilo kaybı, iştahsızlık, halsizlik, çabuk yorulma, sarılık , karında sıvı toplanması gibi bulgular görülür.  Bazen karın sağ üst tarafında ağrı dolgunluk hissi olabilir.  Kanserin zemininde genellikle kronik bir karaciğer rahatsızlığı (Ör.: siroz) bulunduğundan ve bu hastalıklar da genellikle benzer bulgular verdiğinden olay karışabilir.

. Tanıda geç kalmamak için ne yapmak lazım?
Karaciğer kanseri büyük boyutlara varmadan özgün şikayetlere neden olmaz. Olan şikayetler de genellikle diğer hastalıklar ile karışır.  Bu nedenle, erken tanının temel şartı bu konuda deneyimli bir doktorun şüpheciliğidir.  Doktorunuz, hele yukarıdaki risk faktörlerinden birine sahipseniz, böyle bir risk altında olduğunuzu bilmeli, sizi bu konuda uyarmalı ve zaman zaman böyle bir gelişim açısından gerekli tetkik ve görüntülemeleri yaptırmalıdır.

. Karaciğer kanseri nasıl saptanır?
Günümüzde karaciğerdeki her türlü gelişimi, görüntüleme yöntemleri aracılığı ile saptamak mümkündür.  Özellikle risk altındaki hastalar en ucuz ve kolay uygulanabilen yöntem olan ultrasonografi ile takibe alınmalıdır.  Bilgisayarlı tomografi (BT), magnetik rezonans görüntüleme (MR), anjiografi başvurulacak diğer yöntemlerdir.  Bazen tanıyı kuvvetlendirmek için bu görüntüleme yöntemlerinden birkaçı bir arada kullanılabilir. Kanda, bir tümör belirteci (marker) olan alfa feto protein tayini yapılabilir.  Bu testin yüksek çıkması kanser açısından anlamlıdır.  Ancak kanseri olduğu bilnenlerde bile normal çıkabildiği unutulmamalıdır.  Normal çıkması tümör yok anlamına gelmez.

Tanıda ortada kalınan nadir vakalarda karaciğerden iğne biyopsisi yapılabilir.  Ancak bu sık başvurulması gereken bir yöntem değildir.  Biyopsi yapılıp yapılmamasına bu konularda deneyimli bir karaciğer cerrahı karar vermelidir.

. Karaciğer kanserinin tedavisi mümkün mü?
Tedavi edilemeyen karaciğer kanserinin sonuçları kötüdür.  Böyle bir vakada beklenen yaşam süresi 6-9 ay kadardır.  En etkili yöntem tümörün cerrahi olarak çıkarılmasıdır.  Cerrahi tedavi yapılabilmesi ise tümörün evresine ve etrafa yayılım olup olmamasına, hastada bir karaciğer hastalığı var ise bunun derecesine bağlıdır.  Karaciğer dışına atlamış bir karaciğer kanserinde cerrahinin yeri yoktur.  Cerrahinin başarısı tümörün çapı ile de alakalıdır.  Çapı <5cm olanlarda cerrahi sonrası sağ kalım , tümörü >5cm olanlara kıyasla çok daha iyidir. İdeal şartlarda (<5cm, tek, yayılımı yok …) yapılan cerrahi çıkarımlardan sonra beklenen  5 yıllık sağ kalım yüzde 60 civarındadır.

Cerrahi uygulanamayan vakalarda kemoembolizasyon, kemoterapi, alkol enjeksiyonu, radyofrekans ablasyonu gibi yöntemler kullanılabilir.  Uygun vakalarda bunlar cerrahi ile birlikte de kullanılabilir.

. Karaciğer kanserli hastaya nakil yapılabilir mi?
Sadece kanser için nakil yapılmaz.  Karaciğer nakli altta yatan ve karaciğer sirozuna neden olarak bir yandan da kanser gelişmesine neden olan hastalığı tedavi için yapılır.  Ama bu sayede kanser de tedavi edilmiş olur.  Karaciğer sirozu olan hastalarda kanser gelişmesi sık rastlanan bir durumdur.  İdeal olanı karaciğer sirozlu bir hastada kanser gelişmeden karaciğer nakli yapmaktır.  Ya da kanseri erken yakalamak ve bir an önce nakil yapmaktır.  Burada nakil “karaciğerde tedavi edilemeyecek büyük bir kanser var, veya çok büyük bir kanser var karaciğeri çıkarınca kanser de gider” mantığı ile yapılmaz. Belli bir çapa kadar, belli bir sayıda .. gibi çok özel koşullar içinde kanserli hastaya nakil yapılabilir.

ÖNEMLİ: Hepatit B ve C’li hastalar ve bu nedenlere bağlı sirozu olan hastalar çok dikkatli olmalı ve kanser gelişip gelişmediğini yakından takip edecek merkezlerde takip edilmeli ve mutlaka bir an önce karaciğer nakli yapan bir merkezin takibine de girmelidirler.

Prof. Dr. Koray ACARLI
Memorial Sağlık Grubu
Genel Cerrahi ve Organ Nakli
Başkan Yardımcısı
www.memorial.com.tr