Değerli hastalarım sizlerin en önemli sorunlarından biri doğru bilgiye ulaşmakta çektiğiniz zorluktur. Ben şahsım adına, zaten sayıları çok az olan tıbbi onkologların bu konuda en ön saflarda yer almasını düşündüğüm için 3 ayda bir kendi dergimiz olan “onkoloji postası” aracılığı ile sizleri bilgilendirmeyi görev saydım.

Kanser, herkesin fikrinin olduğu herkesin bildiği ve bir çok kişinin tedavi edebildiği kolay ve basit bir hastalık durumunda imiş gibi davranılıyor. Bu nedenledir ki hastalarımızın kafası sürekli karışık.

Sizlere en önemli önerim; eğer bir yakınınıza veya kendinize kanser teşhisi konursa bu konuda uzun yıllar eğitim almış, deneyim sahibi olmuş bir Tıbbi Onkoloğa danışmadan tedavinizin planlanmasına izin vermemeniz olacaktır.

Örneğin kanserde beslenme konusunda çevrenizdeki herkes, size yardımcı olmak için çok farklı önerilerle karşınıza gelirler. Çoğu zaman birinin yararlı dediğine diğeri zararlı diyebilmektedir. Eğer çevrenizdekilerin önerilerini uygulamaya çalışırsanız muhtemel bir besin zehirlenmesi de kaçınılmaz olur!!!.

Kanser hastalarında beslenme iki temel kısıma ayrılır; Kanser tedavisi sırasındaki beslenme ve tedavi bittikten sonraki dönemde beslenme. Kanser tedavisi sırasındaki beslenme çok önemidir. Bu dönemde yeterli ve dengeli beslendiğiniz takdirde,

    Tedaviniz daha etkin bir şekilde uygulanabilir
    Tedaviye bağlı sorunlarla çok daha kolay baş edebilirsiniz
    Kendinizi daha iyi hissedersiniz
    Güçlü ve enerjik olursunuz
    Kemoterapi sonrasında daha hızlı düzelirsiniz
    Enfeksiyonlara karşı daha dirençli olursunuz

SAĞLIKLI BESLENMENİN TARİFİ

Bu noktada sağlıklı beslenmenin ne olduğunu tarif etmek gerekir. Sağlıklı beslenme insanın büyümesi, gelişmesi, sağlıklı ve üretken olarak uzun süre yaşaması için gerekli besin öğelerini yeterli miktarda alıp vücudunda kullanmasıdır.

Günümüzde bir çok kanser türü çok başarılı bir şekilde tedavi edilebilmektedir. Aslında çoğu hastalıktan çok daha başarılı bir şekilde tedavi edildiğini söyleyebiliriz.
Kalp hastalıkları, şeker hastalığı, yüksek tansiyon, romatizmal hastalıkları düşündüğünüzde bu hastalıkların hiç birinin kalıcı bir tedavisi yoktur. Hasta yaşadığı sürece bu hastalıkları kabullenmek ve bu şekilde yaşamak zorunda ve çoğu zamanda sürekli ilaç kullanmak durumundadır.

Ancak meme kanserli veya kolon kanserli bir hastayı erken dönemde yakaladığınız takdirde 6-12 aylık bir tedavi sonrasında tamamen iyileştirebilirsiniz. Hatta çoğu zaman daha ileri evredeki hastaları da uygun tedavi ile en az bir şeker hastası veya kalp hastasının yaşam kalitesinde yaşamlarını sürdürmelerini sağlayabiliriz. Bunları yaparken en az tedaviler kadar önemli olan doğru beslenme ve yaşam biçiminizi düzenlemenizdir.

KANSER TEDAVİSİ BAŞLICA ÜÇE AYRILIR

    Kemoterapi, biyolojik ilaçlar, immünoterapiler
    Ameliyatlar
    Radyoterapi

Kemoterapi en uzun süren ve beslenmenin en önemli olduğu noktadır. Tedaviniz sırasında çok farklı yan etkilerle karşılaşabilirsiniz bu nedenle beslenmenin  standart bir reçetesi yoktur. Aldığınız tedaviye karşılaştığınız yan etkiye göre beslenmenizde değişiklik gösterecektir. Ancak temel olarak kanser hastalarının beslenmesi bu hastalığa sahip olmayan kişilerden de çok farklılık göstermemektedir. Temel olarak kanser hastaları;

    Günde en az 5 porsiyon değişik renklerde sebze meyve tüketin.
    İşlenmiş tahıl ürünlerinden kaçınıp, bunun yerine tam tahıl ürünlerini seçiniz. İmkanlarınız varsa marketlerde kolayca bulabileceğiniz tam tahıldan elde edilmiş unları alıp kendi ekmeğinizi kendiniz yapın. İşlenmiş beyaz una katılan kepeğin yararı oldukça kısıtlıdır.
    Kırmızı eti ve özellikle de işlenmiş yağlı kırmızı eti tüketmekten kaçının. Sosis, salam ve sucuk tüketmeyin, katkıları sınırlı olduğu gibi koruyucu olarak kullanılan nitrit kanserojen etki gösterebilmektedir. Yağsız kırmızı eti de haftada 2 öğün ve 3 köfte büyüklüğünden fazla tüketmeyin.
    Günde en az 2 litre su tüketin.
    Tedaviye bağlı olarak vücudunuzda hücre yapım ve yıkımı arttığı için protein ihtiyacınızda artmıştır. Bu nedenle protein alımınızı arttırın. Süt ve süt ürünleri, yumurta, baklagiller, beyaz et. Bunu çok basit yapabilirsiniz, örnek mi; kahvaltıda mutlaka peynir yumurta bulunsun, yemeklerde içecek olarak ayranı tercih edin, tatlı mı canınız çekti meyveli yoğurt veya sütlü tatlı tercih edin, öğününüzde mutlaka baklagiller olsun ve mümkünse tahıllarla karıştırarak (mercimek köftesi, plav üstü kuru gibi), soyalı ürünleri mutlaka tüketin. Bakın kolayca protein alımınızı arttırdık.
    Besleyici değeri olmayan yüksek şeker ve yağ içeren gıdalardan uzak durun.

ŞEKER KANSERİ BESLER Mİ?

HAYIR. Vücudumuzun en temel enerji kaynağıdır. Enerjimizin yüzde 50-60`ını şekerden sağlarız. Halk arasında ilginç olarak şekerin kanseri beslediği inancı varken kaşık kaşık bal, her gün pekmez (üzüm, keçi boynuzu, dut gibi) tüketimi de bir efsane olarak devam etmektedir.

Madem şeker yemek zararlı en önemli basit şeker kaynağı olan bal ve pekmez nasıl yararlı olabilir ki? Ekmek, makarna, baklagiller, tahıllar en önemli karbonhidratlardır ve bal, pekmez gibi basit şeker değil kompleks şekerlerdir.

Şeker ihtiyacımızı bu ürünlerden karşılamak sağlıklı olan yöntemdir. Kompleks şekerler kan insülin düzeyinizi hızla değil yavaş yavaş artırırlar bu da daha sağlıklıdır.
Basit şeker tüketimini artırmak ise gereksiz kilo alımına ve iştahınızı keserek gerekli olan protein alımına engel olmaktan başka işe yaramaz. Sabah kahvaltısına bal ve pekmezle başlamayınız. Eğer çok canınız çekerse kahvaltı sonrası kısıtlı miktarda bal veya pekmez tüketiniz. Hiç bir öğüne tatlı ile başlamayınız tatlıları öğün sonrasında ve sütlü tatlılar olarak tercih ediniz.  

YÜKSEK YAĞ TÜKETİMİ KANSERİMİN TEKRARLAMASINA NEDEN OLABİLİR Mİ?

EVET. Beslenmenizde en çok dikkat etmeniz gereken noktaların başında bu gelir. YAĞ TÜKETİMİNİ KISITLAYIN. Katı yağlardan mutlaka uzak durun, sıvı yağları tüketin ancak onları da kısıtlayın. Eğer yemekte et tüketecekseniz bu sebzeli dahi olsa ekstra yağ koymayın, mevcutta kullandığınız yağ miktarını en az yarıya mümkünse 3`te 1` e düşürün.

TEDAVİM SIRASINDA MUTLAKA VİTAMİN ALMALI MIYIM?

HAYIR. Tedaviye bağlı yan etkileri azaltacağı düşüncesiyle bir çok hekimde hastalarına özellikle antioksidan vitamin mineral kombinasyonları önermektedir. Bunların normal hücreleri kemoterapinin etkilerinden koruyacağı düşünülmektedir. Ancak bu kanser hücreleri içinde geçerli olabilir.

Ayrıca bazı vitaminler kemoterapi ilaçların etkilerini de azaltabilmektedirler. Bu nedenle bu konuyu hekiminizle tartışmadan vitamin mineral kombinasyonlarını kullanmayınız. Özellikle yüksek doz antioksidan özellikte vitamin mineral içeren ürünlerden uzak durunuz. Günlük ihtiyacı karşılayan ürünler daha mantıklıdır.

BESLENMEYLE VE BAZI ÜRÜNLERLE KANSERİ TEDAVİ EDEBİLİR MİYİM?

HAYIR. Doğru beslenme sizin tedaviniz sırasında en önemli yardımcınız ve tedavinizin etkin bir şekilde uygulanmasını sağlayan yegane yöntemdir. Sağlıklı olmak sağlıklı beslenme ile sağlanabilir.

Tedaviniz sırasında eğer kilo alıyorsanız veya kilo kaybediyorsanız doğru beslenmiyorsunuz demektir. Bu konuyu mutlaka hekiminizle tekrar tartışın. Özellikle meme kanseri hastalarında kilo alımı en sık karşılaştığımız durumların başında gelmektedir. Kilolu meme kanseri hastalarında hastalığın tekrarlama olasılığı daha yüksektir. Mutlaka ideal kilonuzu koruyunuz.

ALKOL TÜKETİMİ ZARARLI MIDIR?

EVET. Tedaviniz sırasında ve sonrasında alkol tüketmeyiniz. Alkolün hiç bir çeşitinin kanserli hastalara yararı yoktur. Eğer içmek durumunda kalırsanız da bir bardak veya kadehten fazlasını tüketmeyiniz.

Tedavi sırasında gelişebilecek yan etkilere bağlı olarak hekiminiz beslenmenizde değişiklikler yapabilir. Buraya kadar olan anlattıklarımız normal şartlar altındaki beslenmenizle ilgilidir. Yan etkilere bağlı olarak burada anlattıklarımızın çoğu geçerliliğini yitirebilir.

Tedavinizle ilgili olarak hekiminiz ek besinler önerebilir. Balık yağı, keten tohumu, zerdeçal, zencefil, soya ürünleri, ceviz, gibi. Önümüzdeki sayıda kaldığımız yerden devam etmek dileğiyle.

Sadece sağlıklı günler diliyorum, sağlığımız yerinde oldukça; her şey bizim elimizde.

Doç. Dr. Mutlu Demiray
İç Hastalıkları ve Tıbbi Onkoloji Uzmanı
Medical Park Bursa Hastanesi
www.medicalpark.com.tr

BU KONU İLE İLGİLİ DİĞER BAŞLIKLAR

Radyoterapi Ve Beslenme

Kemoterapi Hastaları Nasıl Beslenmeli?

Kemoterapide Yan Etkiler ve Beslenme

Kanser ve Beslenmede Doğru Bilinen Yanlışlar

Kanser Tedavisindeki Yeni Gelişmeler

Kanserli Hücreye Bombardıman