Ameliyat yaşamı kurtaran, ömrü uzatan bir tedavidir doğru ve uygun vakalara uygulandığında… Alanında uzman cerrahlar tarafından yapıldığında… Ancak doktorundan “Ameliyat olmanız gerekiyor” sözlerini duyan çoğu hasta endişe dolu düşüncelere demir atar. Ameliyat anı gelene kadar zihninlerinden olumsuz bir sürü düşünce gelip geçer…

-Ya ameliyata bağlı bir komplikasyon gelişirse?

-Ya yanlış ameliyat kurbanı olursam?

- Ya anesteziden uyanamazsam?

Buna karşın ilaç tedavisi önerilen hastalarda bu tür kaygılar pek görülmez. Hastaların çoğu ilaç tedavisini her zaman cerrahi müdahaleye tercih ederler.  Doktorun yazdığı reçete ile ilgili ayrıntılı sorular kolaylıkla akıllarına gelir.  Ancak ameliyat olma sözünün yarattığı stres ve panik hali hafıza kütüphanesindeki sorulması gereken tüm soruların bir anda uçup gitmesine neden olur.

Bilinçaltındaki korkuların, cerrahi müdahale ile ilgili ön yargıların şiddeti bu soru ve yanıtsızlık karşısında daha da artar. Oysa, ameliyatın nasıl yapılacağı, olası riskleri, avantajları konusunda bilgilenmek endişeyle başa çıkmayı da sağlayabilir.

Tabii, en başta  “Size ameliyat öneren cerrah kimdir? Hastalığınızın cerrahi tedavisi konusunda nasıl bir deneyimi vardır?” sorusunun yanıtı bulmalısınız.
Cerrahınızı seçtikten sonra, sıra ameliyat konusunda merak ettiklerinize ya da öğrenilmesi gerekenlere geliyor. İşte, size ya da bir yakınınıza ameliyat önerildiğinde sormanız gerekenler:

AMELİYAT KARARI VERMEDEN ÖNCE…

1.  Ameliyat dışında başka tedavi seçeneği var mı?
Örneğin gittiğiniz kalp ve damar cerrahisi uzmanı size ameliyat önerebilir.
Acaba tıkalı kalp damarlarınızın stentle ya da balonla açılma ihtimali var mıdır? Eğer böyle bir seçenek söz konusuysa, bypass ameliyatıyla koroner stent uygulamalarının başarı ve komplikasyon oranları, avantaj ve dezavantajları açısından ikinci, hatta üçüncü bir uzman görüşü olmanız yerinde olur.

2. Cerrahınız sizi hangi teknikle ile ameliyat etmeyi öneriyor?

3. Hastalığınızla ilgili doktorunuzun size önerdiği cerrahi teknik dışında ameliyatınız başka hangi yöntemlerle yapılabilir?

4.  Hastalığınızın tedavisi için uygulanabilecek cerrahi tekniklerin kısa ve uzun dönem sonuçları, avantajları, muhtemel komplikasyonları nelerdir?

5. Ameliyat öncesinde nelere dikkat etmelisiniz? Bırakmanız gereken ilaçlar var mıdır? Ameliyattan kaç gün önce ilaçlarınızı kesmelisiniz?

6. Ameliyattan ne kadar önce hastaneye yatmanız gerekiyor?

7. Ameliyat öncesinde herhangi bir tıbbi hazırlık gerekiyor mu?

8. Ameliyatınızda size hangi anestezi yöntemi uygulanacak? Anesteziye bağlı olarak ne tür sorunlar yaşayabilme riskiniz var?

9. Ameliyatınız yaklaşık olarak ne kadar sürecek?

10. Ameliyatınızda kan ve kan ürünlerine, tıbbi malzemelere gereksinim olabilir mi?

11. Ameliyattan sonra yoğun bakımda kalmanız gerekecek mi?

12. Ameliyattan sonra erken ve uzun dönemde hangi sağlık sorunları ortaya çıkabilir?

13. Yaklaşık kaç gün hastane kalacaksınız?

14. Size yapılan operasyon sonrasında her hangi her hangi bir tıbbi cihaz, varis çorabı, aparat ya da malzeme kullanmanız gerekecek mi?

15. Fizik tedavi ya da rehabilitasyona gereksinimiz olacak mı?

16.  Ameliyat sonrasında doktorunuz pansuman önerecek mi?

17. Ameliyata bağlı olarak belli süreliğine de olsa bazı ilaçlar kullanacak mısınız?

18. Ameliyattan ne kadar sonra işinizin başına dönebilirsiniz?

19.  Dikişlerinizin alınacak mı? Alınacaksa ne zaman?

20. Size yapılan ameliyat bir süreliğine de olsa seks yaşamınıza bir kısıtlama getirecek mi? Cinsel yaşamda  nelere dikkat etmelisiniz?

21. Ameliyattan hemen sonra hamile kalmanızda bir sakınca var mı?  Geçirdiğiniz ameliyat bebeğinizi normal doğum ya da sezaryenle dünyaya getirmeniz konusunda bir engel teşkil edebilir mi?

22. Eğer, diz ya da kalça protezi ya da kalp kapağı değişimi önerilen bir hastaysanız, söz konusu materyallerin ortalama ömrü nedir?

HASTA EKONOMİSİYLE İLGİLİ

23. Ameliyatın maliyeti tüm kalemlerle birlikte ne olacaktır? Eğer, sosyal güvenceniz varsa ve özel hastanede ameliyat olacaksınız, sigortanız  ameliyat ücretinin ne kadarını karşılayacaktır? Cerrahi tedaviniz için cebinizden ödemeniz gereken para olacak mı?

24. Eğer, ameliyat sonrasında atel gibi bazı cihazlar, fizik tedavi ve rehabilitasyon ya da bazı ilaçlar önerilecekse, bunların ücretini sağlıkta sosyal güvenceniz karşılayacak mı?

KÖTÜ ALIŞKANLIKLARINIZLA İLGİLİ

25. Eğer, ciddi derecede alkol kullanan biriyseniz, alkol anesteziye olan yanıtınızı nasıl etkileyebilir?

26. Sigara tirkayisi iseniz, aneztezi uygulamasında ne gibi sıkıntılar doğabilir? Bir türlü bırakamadığınız sigara ameliyat sırasında ve sonrasında bazı sorunlar yaşamanıza neden olabilir mi?

27. Uyuşturucu bağımlısı iseniz, başta esrar,  kokain, uyarıcı haplar olmak üzere kullandığınız maddeler anesteziye bağlı risklerin artmasına yol açar mı?

Tabii, bu sorular içinde hastalığınıza ve size yapılacak ameliyata göre uygun olanları cerrahınıza yöneltmelisiniz.  Tedaviyle ilgili bilgilenmek en temel hasta haklardan biridir. Hasta olarak haklarınıza sahip çıkmanız, sormanız, endişelerinizi de kısmen azaltacaktır.

(NOT: Esra Kazancıbaşı Öztekin’in yazıları yazarın izni olmadan başka mecralarda kaynak gösterilse dahi kullanılamaz.)

esrako@gmail.com
www.esrakazancibasiilesaglik.com