Ayla Özer KÜÇÜK
Yaşlı kime denir, yaşlılık yaşı nedir, ne zaman başlar? Yaşlılığın sınırı 65 yaş olarak kabul ediliyor. Bu yaşın üzerindeki kişilerde fiziksel ve zihinsel değişiklikler oluşması mümkün. 65-75 yaş arasına; erken yaşlılık, 76-84 arasına; orta yaşlılık, 85 yaşın üzerine ise ileri yaşlılık adı veriliyor…
Öyle yaşlılar var ki; hastaneye yatırsanız hastanelik değil. Evde oturtsanız, kendi başına yaşayacak kadar sağlıklı değil... Mesela tansiyon hastası, mesela solunum yetmezliğiyle ilgili bir sorunu var ya da ameliyat sonrası bakımı gerekiyor veya kalça kırığı nedeniyle yatağa iyice bağlandı… Bir de felçliler ve alzheimer hastaları var tabii…
Bu durumda; hastanın temizliği, günlük bakımı, tuvalet ihtiyaçları, ilaçlarının takibi, kan tahlili, serum takıp çıkartılması, radyolojik görüntülerinin alınması, yara pansumanı vs gibi profesyonellik gerektiren işler var hasta yakınının önünde.
ÖZEL SEKTÖRDEN EVDE BAKIM HİZMETİ
Tüm bu işlerin yapılabilmesi için organize olmuş pek çok özel sektör kuruluşu faaliyet gösteriyor; Medline Evde Bakım Hizmetleri, Eczacıbaşı Evde Bakım Hizmetleri, Aileden Biri Evde Bakım gibi…
Bu kuruluşlar tarafından yaşlıların bakımının evde karşılanması için verilen hizmet, bir paket halinde sunuluyor; doktor, hemşire, psikolog, diyetisyen, fizyoterapist, bakım destek elemanı, sosyal hizmet uzmanı ve ev ekonomisi gibi farklı meslek grupları bu hizmet paketinde yer alabiliyor.
Medline Evde Bakım Hizmetmleri’den sorumlu Dr. Bahadır Şenel, “Hangi hizmetten yararlanılacağına ise yaşlının ihtiyacına göre karar veriliyor” diyor.
Hizmet tam gün, yatılı, haftanın belirli günlerinde veya saatlerinde ya da ihtiyaç duydukça verilebiliyor. Hizmetten yararlanma uzun süreli olabileceği gibi geçici bir dönem için hizmet almak da mümkün.
Dr. Bahadır Şenel, evde bakım hizmetleriyle ilgili pek çok kuruluşun faaliyet göstermekte olduğunu hatırlatarak bir uyarıda bulunuyor:
“Evde hasta bakımıyla ilgili başvuracağınız kuruluşların çalıştırdığı personelin, konusunda uzman sağlık elemanı olup olmadığına dikkat etmenizi öneririm. Evde hasta bakımı derken eğitimli sağlık elemanlarının bu işi yapmasından söz ediyoruz. Yoksa herhangi bir eğitimsiz kişi de evinize gelip, hastanıza bakabilir ama bu sağlıklı bir bakım olmaz.”
Özel sektörde evde sağlık hizmetlerinin fiyatları; hastanın durumuna, uygulama sıklığına vb. birtakım faktörlere göre değişiklik gösterse de, ortalama olarak örneğin yara bakım ve pansuman için 100 lira, enjeksiyon yaptırmak için (iğne olmak) için 60 lira, serum takma ve takibi için 80 lira, üriner sonda uygulamasında ise 100 lira bedel ödenmesi gerekiyor.
BELEDİYEDEN ÜCRETSİZ HİZMET
Belediyelerin sosyal hizmet müdürlükleri de ihtiyaç sahibi yaşlıların evde bakımını ücretsiz olarak üstlenmiş durumda. İstanbul Belediyesi Evde Sağlık Hizmetlerini 3 ana merkezden (Edirnekapı, Küçükçekmece ve Üsküdar), 160 personel ve 72 araç ile hizmet sağlıyor. Ayrıca tüm belediyelerin sosyal hizmetler müdürlüklerine başvurarak bu hizmetlerden faydalanmak mümkün.
Örneğin İstanbul’da yaşıyorsanız; ALO 153 Beyaz Masa Hattını arayarak veya www.ibb.gov.tr adresinde bulunan “Evde Sağlık Başvuru Formu”nu doldurarak faydalanabilirsiniz.
Başvurular doğrultusunda, evlere ziyarete giden ekip, hastaların evde muayenesini yapıp tedavi yöntemi belirleyip hastalığı takibe alıyor ve gerekli yönlendirmeleri yapıyor.
ÜCRETSİZ HİZMETTEN KİMLER YARARLANABİLİYOR?
Belediyenin evde bakım hizmetlerinden; sosyal güvencesi olmayan 65 yaş üzerinde bakıma muhtaç, hastanede yatmayı gerektirmeyecek durumda ama başkasının tıbbi tedavi ve bakımına muhtaç, günlük aktivitelerini tek başına yapamayan kişiler yararlanabiliyor. Sözünü ettiğimiz tüm hizmetler gündüz verilebiliyor, belediyelerin yatılı hizmet veren personeli bulunmuyor.
Belediyelerin yaşlılara sundukları imkânlar tıbbi hizmetlerle de sınırlı değil. İhtiyaç sahibi yaşlılara ev temizliği, evde tamirat işleri, çamaşırlarının yıkanması vb. hizmetler de sunuluyor.
EVDE YAŞLI BAKIM HİZMETLERİ NELERİ KAPSIYOR?
-Doktor muayenesi
-Enjeksiyon hizmeti (iğne yapma)
-Kan şekeri ölçümü
-Tansiyon ölçümü
-İdrar sondası takımı
-Yatak yarası dahil olmak üzere tüm pansuman işlemleri
-Kan tahlili yapmak için kan alımı
-Evde radyolojik görüntülemenin yapılması
-Yaşlı hastanın tüm kişisel bakımı (Banyo, tırnak kesimi, alt değişimi, sakal tıraşı, saç kesimi vb.)
-Evde yaşlının kaza geçirmesini ve sakatlanmasını önleyecek tedbirlerin alınması
-Yaşlı hastaya fizik tedavi gerekiyorsa tedavisinin yapılması
-Yaşlının rahatsızlığına uygun olarak diyetinin ayarlanması
-Yaşlı ve yakınlarına psikolojik destek verilmesi
-Yaşlının sosyal faaliyetlere katılmasının sağlanması
YAŞLINIZA BAKIYORSANIZ DEVLETTEN MAAŞ ALABİLİRSİNİZ...
Evde yaşlı bakımıyla ilgili olarak devletin sağladığı başka bir imkan daha var. O da, evde bakım maaşı. Evde bakım maaşını alacak olan kişi; bakıma muhtaç yaşlının; eşi, annesi, babası, çocukları, torunları vb. olabiliyor. Ancak bunun da bir takım şartları var.
Yaşlı kişinin yüzde 70 özürlülük yani iş göremezlik derecesi olması gerekiyor. Ayrıca eve giren resmi gelirin, hanede yaşayan kişilere bölündüğünde kişi başına düşen gelirin, asgari ücretin üçte ikisini geçmemesi gerekiyor.
Bağlı bulunduğunuz belediyenin sosyal hizmetler müdürlüklerine başvurarak, gerekli belgeleri tamamladıktan ve istenilen şartlara sahip olduğunuza dair tespit yapıldıktan sonra maaşınızı alabiliyorsunuz.
NEREYE BAŞVURMALI?
- ALO 153 Evde Sağlık Hizmeti
- İstanbul Büyük Şehir Belediyesi Sosyal Hizmetler Daire Başkanlığı…………0212 513 24 62
- Medline………………………….331 20 20 - 444 12 12
- Aileden Biri…………….0212 347 26 70/71
- Eczacıbaşı Evde Sağlık Hizmetleri………0212 371 70 00 - 444 43 74
EVDE YAŞLI BAKIM HİZMETLERİNİN YARARLARI
-Yaşlı kişinin hayat kalitesi yükseliyor.
-Herhangi bir hastalığı var ise tedavi süreci kısalıyor. Yapılan araştırmalar gösteriyor ki evde bakılan hastalar, yüzde 25 daha çabuk iyileşiyor.
-Maliyeti düşürüyor; evde yaşlı bakım hizmetlerin maliyeti hastane masraflarından daha az.
-Yaşlıların dirençleri daha düşük olduğu için hastane ortamında kapılabilecek herhangi bir enfeksiyon riskine karşı kişi korunmuş oluyor.
-Yaşlı, alışık olduğu ev ortamında olduğu için psikolojisi olumsuz yönde etkilenmiyor. Kendini daha rahat ve huzurda hissediyor.
-Evde bakım hizmetlerinden faydalanan yaşlı yakınları, psikolojik anlamda rahatlıyor.
-Yaşlı hasta, hastaneye gitmesine gerek kalmadığı için yorulmamış oluyor.
-Yaşlı hasta aileleri, hastaları hastaneden taburcu olduktan sonraki dönemde, hastalarının yanında uzman bir sağlık ekibinin olduğunu bildikleri için endişelerinden kurtuluyorlar.
ALZHEIMER HASTALARINA ÖZEL BAKIM
Ülkemizde yaklaşık 300 bin alzheimer hastasının olduğuna dikkat çeken Alzheimer Vakfı Başkanı Psikiyatrist Prof. Dr. Engin Eker, “Bu hastalara bakan yakınlarının yaşlının davranış bozuklarından dolayı yüzde 60’ında tükenmişlik ve depresyon görüyoruz” diyor.
Özellikle yaşlılıkla kendini gösteren bu hastalığın bakımı gerçekten çok zor oluyor. Bu yüzden bu konuda eğitim almış psikolojik ve fizyolojik hekimler dışında yardımcı sağlık personelinden hemşireye kadar pek çok meslek grubundaki kişiye ihtiyaç duyulabiliyor.
Yani alzheimer hastalarının özel bakıma ihtiyacı var. Ayrıca alzheimer hastalarının yakınları nasıl bir bakım uygulamaları, nelere dikkat etmeleri gerektiği konusunda eğitim de alabilirler. Bu eğitimi veren gerek özel, gerekse kamu sektörde pek çok kuruluş mevcut. Ayrıca Alzheimer Vakfı ve Derneği de bu konuda pek çok eğitim ve paneller düzenliyor. Bu eğitimlerden yararlanarak yakınınızın bakımını en iyi şekilde kendiniz de yapabilirsiniz.
Prof. Dr. Engin Eker, “Alzheimer hastalarının evde bakılmasının daha uygun olduğunu ancak bunun; bir ay büyük oğlunda, bir ay kızında, bir ay küçük oğlunda şeklinde değil de sabit bir yer belirlenip orda bakılmasının daha doğru olduğunu söylüyor. Nedenini de şöyle anlatıyor:
“Çünkü yer değişikliği zaten yakın dönemi hatırlamakta güçlük çeken hastanın kafasının daha da karışmasına sebep olabiliyor.”
KAYNAK: Rengarenk Kırmızı Kadın Dergisi Haziran Sayısı
|
