Türkiye’de Sağlık Bakanlığı, Diyabet Hemşireliği Derneği ve Türkiye Diyabet Vakfı’nın işbirliği ve Lilly İlaç’ın desteğiyle hayata geçirilen ‘Diyabet Sohbetleri’ eğitim programı, bugüne kadar 68 ülkede 31 farklı dilde binlerce diyabet hastasına ulaşan hasta odaklı uluslararası bir program.

Diyabet Sohbetleri eğitimi, sağlık eğitiminde dünya çapında bir otorite olan Healthy Interactions firmasınca hazırlanan ve 2008 yılında Uluslararası Diyabet Federasyonu’nun işbirliği ve Lilly İlaç’ın desteğiyle ilk kez İngiltere’de uygulamaya konarak hızla tüm dünyada uygulanan küresel bir eğitim programı haline geldi. Programla ilgili olarak şu bilgiler verildi:

"Program, diyabet hastalarının, hastalıklarıyla ilgili daha iyi bilgilenmelerini ve böylece hastalığı daha iyi yönetmelerini hedefliyor. Geleneksel diyabet eğitimi yöntemlerinden daha dinamik olması, küçük bir grupla yapılması ve `keşfederek öğrenme` odaklı yapısıyla farklılık gösteren eğitimin en önemli parçasını `Sohbet Haritası` adı verilen eğitim araçları oluşturuyor. Eğitim sırasında interaktif bir ortam yaratılmasına yol açan `Sohbet Haritaları`, hastaların sözel ve görsel öğrenme deneyimine katılmalarını, hastalıkları hakkında tartışabilmelerini ve bilgi ile deneyimlerini paylaşabilmelerini sağlıyor. Bu sırada hastanın sağlık çalışanlarıyla daha iyi etkileşim kurması ve tedaviye uyumunun artırılması da mümkün oluyor."

DİYABET SOHBETLERİNİN DİĞER EĞİTİMLERİNDEN FARKI

“Diyabet Sohbetleri” Eğitim Programının hayata geçirilmesini ve diyabet hemşirelerinin eğitimini sağlayan uzman eğitmenlerden Diyabet Hemşireliği Derneği Yönetim Kurulu Üyesi Yrd. Doç. Dr. Şeyda Özcan programın diğer eğitimlerden farkını şöyle özetliyor:

“Diyabet tedavisinin temelinin hastanın eğitilmesi olduğu artık bilinmektedir. Diyabetini daha iyi nasıl yönetebileceğini öğrenen ve uygulayan hastanın diyabet tedavisinde başarılı olunmaktadır. Bu nedenle hasta eğitimi artık üzerinde önemle durduğumuz konudur. Fakat elimizde bunun için çok etkili ve yeterli araçlar yoktu. Diyabet Sohbetleri eğitim programı diyabet eğitimine yeni bir bakış açısı getirdi. Bu araçlar sayesinde hastalar hastalıklarını sağlık çalışanı ile tartışarak öğreniyor, sorularını daha rahat sorabiliyor, kendisi ile benzer sorunları yaşayan diğer hastalar ile hem duygularını hem de çözüm yollarını diyabet eğitimcisi rehberliğinde paylaşıyor. Böylece eğitim sırasında ihtiyacı olan bilgiyi alıyor, öğrenirken eğleniyor, aynı sorunu yaşayan diğer hastaların başarılı çözümlerinden örnekler görüyor, bu da onların özgüvenini artırıyor ve yalnız olmadıkları gerçeğini pekiştiriyor”.

SOHBET HARİTALARI VE SORU KARTLARI KULLANILIYOR

Eğitim programının uzman eğitmenlerinden Diyabet Hemşireliği Derneği Yönetim Kurulu Üyesi Uzman Hemşire Selda Çelik ise programda kullanılan ”Sohbet Haritaları” sayesinde bu deneyimin bir oyuna dönüştüğünü ifade ederek, haritaların düşünce paylaşımına bağlı olarak aktif katılımı sağladığını ve paylaşılan konuların akılda kalma oranlarının arttığını belirtti. Çelik “Diyabet Sohbetleri’nin hastalar üzerinde olumlu etki sağlamasının en önemli özelliği standart didaktik yöntemler yerine sohbet haritaları ve soru kartlarını kullanarak aktif katılımdan yararlanması. Yapılan araştırmalar, eğitimde anlatılan konuların aktif katılımlı bir tartışma ortamında % 70’lere varan bir oranda akılda kaldığını gösteriyor” dedi. 

3 ila 10 hastadan oluşan küçük gruplarda kullanılmak üzere hazırlanan “Sohbet Haritası” Araçları, ‘Diyabetle Yaşam’, ‘Diyabet Nasıl Etki Gösterir’, ‘Sağlıklı Beslenmek ve Egzersiz Yapmak’ ile ‘İnsülin Tedavisine Başlamak’ isimli dört farklı haritadan oluşuyor. ‘Diyabetle Yaşam’, hastalara diyabetin ne olduğunu, diyabetle ilgili bazı yaygın yanlışların önlenmesi ile kan şekeri düzeyleri, HbA1c, kan yağı düzeyleri, kan basıncı ve bel çevresi ölçümlerinin öğretilmesini içeriyor. ‘Diyabet Nasıl Etki Gösterir’, Tip 2 diyabetin bir kişinin vücudunda neler meydana getirdiğini ve olası komplikasyonları gösteriyor. ‘Sağlıklı Beslenmek ve Egzersiz Yapmak’, Tip 2 diyabetli kişilerin daha iyi yaşam kalitesi elde etmelerine ve yaşam tarzı değişikliklerine odaklanıyor. ‘İnsülin Tedavisine Başlamak’ ise insülin tedavisinin Tip 2 diyabet hastaları için gerekliliğini ve kullanım kurallarını öğretiyor.

Türkiye’de Mart 2009’da ilk aşaması başlayan ve uzman eğitmenler aracılığıyla 8 ayda 200’den fazla diyabet hemşiresinin eğitilmesine ön ayak olan programın bundan sonraki aşamasında, hemşire eğitimlerinin yanı sıra hasta eğitimlerinin başlaması öngörülüyor.